سامرا

ماجرا و دلیل بازگشت مرحوم شاه‌آبادی به ایران

مدت اقامت آیت‌الله شاه آبادی در نجف و سامرا جمعاً هشت سال طول کشید. بعد از این هشت سال ایشان به ایران مراجعت کردند. ظاهراً میرزای دوم منع کرده بودند حاج آقا شاه‌آبادی را از این‌که برگردند به ایران و فرموده بودند که باید ایشان بمانند در حوزه سامرا و نجف. از طرفی مشکل خانوادگی و امر والده آیت‌الله شاه‌آبادی که حتماً باید برگردند به ایران و فرزند خودشان را ببینند، آیت‌الله شاه‌آبادی را مجبور کرده بودند به این‌که تصمیم به مراجعت بگیرند.

بیشتر بخوانید
ورود آیت‌الله شاه‌آبادی به عراق و تحصیل نزد استادان بزرگ

ایشان در تهران با دختر مرحوم حاج آقا رضا، که از مقدسین و اوتاد زمان خود بود و به جهت علاقه و ارادتی که به مرحوم شاه‌آبادی داشت، دخترش را به عقد ایشان درآورد، ازدواج کرد و همراه با خانواده در سال ۱۳۲۲ همزمان با مشروطیت، پس از ۳۰ سال توقف در ایران، عازم عتبات عالیات شدند.

بیشتر بخوانید
ترک حوزه علمیه سامرا برای اطاعت از مادر

پس از مدتی اقامت در سامرا، مادربزرگ ما که همراه ایشان بود، از وی می‌خواهد که به اصفهان برگردند. پدر ما برای اینکه با منع میرزا مواجه نشود، تصمیم می‌گیرد که بی سر و صدا و بدون اطلاع به میرزای شیرازی از سامرا حرکت کند و به ایران بیاید. میرزا مطلع می‌شوند و به منزل والد می‌آیند.

بیشتر بخوانید
زندگانی علمی آیت‌الله شاه‌آبادی در تهران از دیدگاه فرزند

وقتی پدر به ایران آمدند، دیگر به عراق مراجعت نکردند، و چون در ابتدا والده‌شان را از سامرا به اصفهان برده بودند، مدت کوتاهی در اصفهان ماندند و بعد از آن رهسپار تهران شدند و به مدت ۱۷ سال در تهران اقامت کردند. ایشان در تهران مدت‌ها در مسجد سراج‌الملک کوچک اقامه نماز داشتند، تا این‌که به خاطر کوچکی مسجد سراج و اصرار مردم، به مسجد امین‌الدوله و بعد از مدتی هم به مسجد جامع می‌روند و بعدها بعد از بازگشت از قم هم در همان مسجد جامع مشغول فعالیت می‌شوند.

بیشتر بخوانید
تحصیل آیت‌الله میرزا محمدعلی شاه‌آبادی در سامرا نزد میرزای دوم

ایشان بعد از وفات آخوند به سامراء می‌رود. در آنجا مدتی نزد مرحوم میرزا محمد تقی شیرازی، صاحب ثورة عراق، استفاده می‌کند و میرزا هم از وی می‌خواهد که در اداره حوزه او را یاری کند. لذا مرحوم والد درس فلسفه و عرفان و فقه و اصول را شروع می‌کند و در جلسه استفتائیه میرزای شیرازی نیز شرکت می‌نماید. تصدیق اجتهادی هم از میرزا محمدتقی شیرازی دریافت می‌کند[۱] که بعدها ایشان در جریانی تمام اجازات خود را از بین می‌برد و فقط همین یک اجازه‌نامه باقی می‌ماند.

 

بیشتر بخوانید
احترام و اطاعت مرحوم شاه‌آبادی نسبت به مادر

ايشان قصد بازگشت به ايران را نداشتند. ولی مرحومة جدی ما كه مادر ايشان باشد، همراه ايشان بودند. در ايامی كه در سامرا نزد مرحوم شيرازی (رضوان‌الله‌عليه) تشريف داشتند، مرحومة والدشان اصرار داشتند بر اينكه بايد من را به ايران و اصفهان پيش بچه‌های ديگرم ببری. ايشان هر كاری می‌كنند نمی‌توانند مادر را قانع كنند [تا در سامرا بمانند]. لذا مجبور می‌شوند به ايران مراجعت كنند. البته با كثرت علاقه‌ای كه مرحوم آيت‌الله‌العظمی ميرزای شيرازی به ايشان داشتند، می‌دانستند كه اگر ميرزا متوجه شود، مانع از آمدن ايشان به ايران می‌شود.

بیشتر بخوانید
تبحر آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی در انواع علوم و فنون

این نکته را نباید فراموش کرد که تبحر آیت‌اللّه شاه‌آبادی و برجستگی و کمالات او، تنها در عرفان یا فلسفه خلاصه نمی‌شد. به اعتقاد پاره‌ای از خوشه‌چینان خرمن وجود او، مهارت ایشان در فقه و اصول بیش از فلسفه بوده و جنبۀ عرفانی ایشان موجب مستور ماندن بُعد فقهی و اصولی او گشته است. او با آنکه در ایران به اجتهاد نائل شده بود، به عراق رفت و هفت سال در نجف اقامت گزید و در درس مرحوم آخوند خراسانی شرکت کرد.

بیشتر بخوانید
نگاهی به تحصیلات آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

شروع تحصیلات حوزوی آیت‌الله شاه‌آبادی همان اصفهان بود و بسیاری از علوم اسلامی را در حوزه اصفهان گذرانده بودند. وقتی به تهران آمدند در دوازده سالگی، تحصیلات حوزوی‌شان  را در تهران ادامه دادند. اساتید بزرگی مثل آیت‌الله آشتیانی در فقه و مرحوم میرزا‌هاشم اشکوری گیلانی در عرفان از اساتید ممتاز و مشخص آیت‌الله شاه‌آبادی در تهران بودند. آیت‌الله شاه‌آبادی با پشتکار و استعدادی که داشتند در سن هجده سالگی به مرتبه اجتهاد رسیدند و تحصیلشان را هم به پایان ‌رساندند. همین زمان بود که با مراجعه والد محترمشان به اصفهان و فوت ایشان در اصفهان، تصمیم می‌گیرند که به نجف اشرف مشرف بشوند.

بیشتر بخوانید
شیخ عارف (مروری بر زندگی آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی)

اشاره: آیت‌الله میرزا محمدعلی شاه‌آبادی، استاد عرفان و اخلاق حضرت امام، دارای ابعاد  شخصیتی مختلف بود. آیت‌الله شاه‌آبادی به عنوان یک مرجع تقلید صاحب رساله، که وجهۀ فقاهتی و اصولی‌شان کمتر مورد توجه قرار گرفته، در حوزۀ فقه و اصول از چهره‌های نامدار عصر خودشان بودند ودر حوزۀ عرفان نظری و عرفان عملی شخصیتی صاحب سبک به شمار می‌روند. استفادۀ حضرت امام از محضر ایشان و ذکر خصوصیات بارز ایشان در مکتوبات و سخنان از استاد شاه‌آبادی، باعث شده که این چهره بعد از انقلاب اسلامی بیشتر شناخته شده و بیش از گذشته به مردم معرفی بشود.

بیشتر بخوانید

صفحه‌ها