چند همسری

سلوک چندهمسری آیت‌الله شاه‌آبادی

سلوک با همسر از مسائل مؤکد در دین اسلام است. این طرز برخورد، به‌خصوص در مورد چندهمسری جایگاه ویژه‌تری دارد. اینکه چگونه رفتاری بهترین بازخورد را در خانواده دارد، محل تأمل و برنامه‌ریزی مناسب است. مرحوم شاه‌آبادی با رعایت عدالت میان همسران و برخورد درخور و برقراری شأن هر کدام از اعضای خانواده، فضایی بسیار صمیمی و فداکارانه در خانواده بزرگ خود ساخته بودند. حجت‌الاسلام سید علی اکبر قریشی می‌گوید:

بیشتر بخوانید
محبت قلبی اطرافیان به آیت‌الله شاه‌آبادی

چون پدر و مادر من یک فرد متدینی بودند، من به خاطر دارم پدر و مادرم زمانی که ما پنج یا شش ساله بودیم، سورۀ حمد و توحید را ایشان به ما یاد دادند. ایشان در کوچۀ سرداری پشت مسجد سپهسالار منزل داشتند. آنجا نماز و روزه و حمد و سوره را ایشان به ما یاد دادند. پدرمان گاهی اوقات برای مسائلی که پیش می­‌آمد، سؤالاتی می‌‌کردیم و ایشان جواب‌مان را می‌‌دادند. ایشان چندین زن داشتند و مادر بنده دومین یا سومین زن ایشان بودند. کسی می‌­گفت که مادر من عاشق پدر شما شد و خودش نمی­‌توانست کاری انجام بدهد، دختر خودش را به ایشان داد.[۱]

بیشتر بخوانید
احترام متقابل همسران آیت‌الله به یکدیگر

مرحوم آیت‌الله‌العظمی شاه‌آبادی در محیط خانواده بسیار رئوف و مهربان بودند‌ و برخورد بسیار جالبی داشتند. از همین رو، همسران این بزرگوار هم نسبت به یكدیگر عجیب بودند. مادرم تعریف می‌كرد: «اگر بانوی ناشناسی وارد این خانه می‌شد، نمی‌توانست تشخیص بدهد كه بی‌بی این خانه كیه، كنیز این خانه كیه.» مثلاً دو تا همسر كه هر دو از شخصیت‌های خانوادگی بزرگی برخوردار بودند، نسبت به یكدیگر بی‌نهایت احترام داشتند. مثلاً یكی از این‌ها پا می‌شد برای دیگری قلیان آماده می‌كرد.

بیشتر بخوانید
رسیدگی به امور خانه و خانواده با وجود مشغله‌های گوناگون علمی و اجتماعی

حتی روش همسران مرحوم شاه‌آبادی را و رعایت عدالت را از مرحوم شاه‌آبادی بزرگ با چشمم می‌دیدم و مطالب را گاهی از زبان خود ایشان می‌شنیدم. مثلاً‌ میوه سفارش می‌داد. اشاره می‌كرد به آن خانه این مقدار، به این خانه این مقدار، كه به نسبت فرزندانی كه بود، جداً عدالت در همه‌ جهات از این مرد بزرگ رعایت می‌شد.

بیشتر بخوانید
توزیع عادلانه نفقه میان همسران

مرحوم آيت‌الله شاه‌آبادی هميشه میان همسران‌شان رعايت عدالت را می‌كردند. ايشان آنچه را كه وظيفه‌اش بود و بر اساس دستورات قر‌آن و پيامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) برايشان مشخص شده بود، انجام می‌دادند. به آنان خرجی، به ميزانی كه لازم‌شان بود و با توجه به تعداد فرزندان، باعدالت می‌دادند و كاری هم نداشتند كه خانمی ارثيه پدری به او رسيده است و مال‌دار است و می‌تواند خودش خرج خانه را بدهد. ايشان بدون توجه به اين مسائل و بدون چشمداشت به مال و دارایی آنان، مخارج زندگی را برایشان تأمين می‌كردند. هيچ‌وقت هم بين همسرانشان تبعيض قائل نشدند.

بیشتر بخوانید
احترام ویژه آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی به همسران‌شان

ایشان طوری زندگی می‌­کردند که هر خانواده‌­اش یک خانه داشته باشد. البته در آن خانه‌‌ای که بودند، بزرگ بود. اما زمانی که به تهران آمدند، سعی کردند که برای هر خانواده‌­اش یک خانه داشته باشد و این خانه به نام زنشان بود. محال بود که به نام بچه‌‌ها باشد. به یاد دارم که برای مادر آقا نصرالله و آقا نورالله نرسیدند که این کار را بکنند. چون سه دانگ خانه‌­ای بود که نرسیدند این کار را بکنند. وقتی که مرحوم پدر فوت کردند، من شخصاً خودم رفتم محضر و سهم  خودم را واگذار کردم به مرحوم. حالا خواهرانم را به یاد ندارم. ولی من خودم رفتم و این کار را کردم.

بیشتر بخوانید
جاذبه و دافعۀ آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

با وجود منع و فشار رضاخانی، مرتب خانۀ ما پر از شاگرد بود. جذبۀ حاج‌آقا جرأت دخالت به آن‌ها نمی‌داد. مرحوم آقای خمینی هم از جملۀ شاگردها بود. همۀ شاگردها مشتاقش بودند. خانواده هم از او ممنون بودند؛ از بس که اخلاق خوشی داشت. اخلاقی داشت که یک مورچه از دست ایشان عذاب نداشت، چه برسد به هووداری و بچۀ شوهر! بچه‌های حاج‌آقا را خیلی دوست داشتم. با همه‌شان مهربان بودیم. با وجود اینکه من اولاد نداشتم، همه، مخصوصاً آقا مهدی و آقا نصرالله، می‌‌گفتند که ما بچۀ تو هستیم. بس که اخلاق مرحوم شاه‌آبادی خوب بود.

بیشتر بخوانید

همسران آيت‌الله شاه‌آبادی خيلی با هم صميمی و دوست بودند و از نظر شعور فرهنگی و اجتماعی در سطح بالایی قرار داشتند. هيچ‌وقت مسائل پيش پا افتاده مانند هوو بودن، يا حسادت برای زندگی همديگر، يا غرور بی‌جا كه «زندگی با آيت‌الله شاه‌آبادی فقط حق من است و ديگران آن را تصرف كرده‌اند»، كه موجب اختلاف و جدايی بود مطرح نمی‌كردند.

بیشتر بخوانید