آموزه ها

نحوه تشخیص ریاضت و عبادت شرعی از ریاضت و عبادت باطل

اگر شما دارای ملکات فاضله انسانیه باشید، در وقتی آن ملکات صورت شما را انسانی می‌کند که با آن ملکات، بدون اینکه از طریق اعتدال خارج شده باشند، محشور گردید؛ بلکه ملکات در صورتی فاضله است که نفس اماره در آن تصرف نکند و در تشکیل آن، قدم نفس دخیل نباشد؛ بلکه شیخ استاد ما، دام ظله، می‌فرمودند:

بیشتر بخوانید
دلیل پرهیز از لعن به کسانی که سرنوشت‌شان معلوم نیست

به نفس و شیطان بگویید که ممکن است این شخصی که مبتلاست به معصیت، دارای ملکه‌ای است، یا [دارای] اعمال دیگری باشد که خدای تعالی او را به رحمت خود مستغرق کند و نور آن خُلق و ملکه، او را هدایت کند و منجر شود کار او به حُسن عاقبت. شاید آن شخص را خدا مبتلا به معصیت کرده تا مبتلای به عُجب که از معصیت بدتر است نشود. و شاید من به‌واسطه همین بدبینی کارم منجر به بدی عاقبت شود.

شیخ جلیل ما، عارف کامل، شاه‌آبادی روحی فداه می‌فرمودند:

بیشتر بخوانید
عزم و اراده اولین شرط سلوک و مغز انسانیت

پس ای طالب حق و سالک الی الله، چون شیطانِ واهمه را به زنجیر کشیدی و خلع نعلینِ حبّ زن و فرزند و دیگر شئون دنیوی را نمودی و با جذوه نار عشق فطرةاللهی مأنوس شدی، و «أنّی آنَستُ ناراً»[۱] گفتی، و خود را خالی از موانع سیر دیدی و اسباب سفر را آماده کردی، از جای برخیز [...] و زنجیرها و سلسله‌های زمان را بگسلان و از این زندان، خود را نجات ده.

تو را ز کنگره عرش می‌زنند صفیر / ندانمت که در این دامگه چه افتاده است

بیشتر بخوانید
شیوه ذکر گفتن برای مؤثر بودن بر قلب انسان

این افعال عبادیه و مناسک الهیه، علاوه بر آنکه خود دارای صُوَر غیبیه [...] هستند که تشکیل «بهشت جسمانی» دهند، در روح نیز ملکاتی حاصل کنند که مبدأ «بهشت متوسط» گردند، و این، یکی از اسرار تکرار اذکار و اعمال است؛ زیرا زبان که ذکر الهی را تکرار کرد، کم‌کم قلب هم باز می‌شود و آن نیز متذکر می‌شود. چنان‌چه از تذکر قلب، زبان نیز متذکر می‌شود. شیخ عارف کامل شاه‌آبادی روحی فداه می‌فرمود:

بیشتر بخوانید
استفاده امام خمینی از برهان فطرت عشق آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

و از چیزهایی است که انسان را در این سلوک معاونت می‌کند موازنه است، و آن، چنان است که انسان عاقل، منافع و مضارّ هر یک از اخلاق فاسده و ملکات رذیله را [...] مقایسه کند با منافع و مضارّ هر یک از اخلاق حسنه و فضایل نفسانیه و مَلَکات فاضله [...] و ملاحظه کند آیا کدام‌یک را خوب است اقدام کند. [...]

بیشتر بخوانید
روش درست دعا کردن در بیان آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

اکنون قلم را مصروف می‌نماییم در بیان «مراتب حضور قلب» و از برای آن، مراتب و مقاماتی است بسیار [...]؛ اول مرتبه حضور قلب در باب عبادات، حضور قلب در عبادات است اجمالاً، و آن از برای همه کس میسور است. و آن، چنان است که انسان [...] از اول عبادات تا آخر آن، به طور اجمال، قلب را به این معنی که اشتغال به ثنای معبود دارد، متوجه و حاضر کند [...] مثل آنکه شاعری مدیحه‌ای برای کسی بگوید و به طفلی بفهماند که این در مدح فلان است، ولی او نداند که ممدوح را با چه و به چه، مدح و ثنا کرده. او اجمالاً می‌داند که مدح می‌کند، گرچه تفصیلاً نداند.

بیشتر بخوانید
بیان مطالب عرفانی برای عموم مردم توسط آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

این عرفا و شعرای عارف‌مسلک و فلاسفه هم همه یک مطلب می‌گویند. مطالب مختلفه نیست، [بلکه] تعبیرات مختلفه [است]. زبان شعر، خودش یک زبانی است. حافظ زبان خاصی دارد. همان مسائل را می‌گوید که آن‌ها می‌گویند، اما با یک زبان دیگری... و نباید از این برکات مردم را دور کرد.

بیشتر بخوانید
رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وآله و ریاضت در عبادت با وجود پاکی ذاتی ایشان

و شیخ عارف کامل، شاه‌آبادی دام ظله می‌فرمودند:

بیشتر بخوانید
نکته عرفانی شهادت به ولایت امیرالمؤمنین سلام‌الله‌علیه در بیان آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

بالجمله، این ذکر شریف[۱] مطلقاً پس از شهادت به رسالت، مستحب است و در فصول اذان بالخصوص، بعید نیست که مستحب باشد. گرچه به واسطه تکذیب علمای اَعلام این روایات را، احتیاط اقتضا کند که به قصد قربت مطلقه گویند، نه (به قصد) خصوصیت در اذان.

و اما نکته عرفانیه [...] آن است که [...] هر موجودی که حظی از وجود دارد، از حقیقت الوهیت و ظهور آن، که حقیقت خلافت و ولایت است، حظی دارد [...] از این جهت است که شیخ عارف، شاه‌آبادی دام‌ظلّه می‌فرمود که:

بیشتر بخوانید
نتیجه عبادات از دیدگاه آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

ای عزیز، اکنون که فرصت و سرمایه عمر عزیز در دست است و طریق سلوک الی الله مفتوح است، و درهای رحمت حق باز است، و سلامتی و قوت اعضا و قوا برقرار است [...] همتی کن و قدر این نِعَمِ الهیه را بفهم [...] و ارض طبیعت مظلمه خود را به نور الهی روشن کن و [...] تبدیل این ارض ظلمانی را به ارض نورانی بلکه به آسمان عقلانی کن:

یَومَ تُبَدَّلُ الأرضَ غَیرَ الأرضِ[۱]. و أشرَقَتِ الأرضُ بِنورِ رَبِّها[۲].

بیشتر بخوانید

صفحه‌ها