آیت‌الله احمد مجتهد بیدآبادی

آیت‌الله احمد مجتهد بیدآبادی

آیت‌الله احمد مجتهد بیدآبادی

عالم كامل و فقيه زاهد، احمد مجتهد بیدآبادی، در حدود سال ‏۱۲۷۸ق در اصفهان به دنيا آمد. او بزرگترين فرزند آيت‏‌اللّه شيخ محمدجواد حسين‌‏آبادى بود. جدش، ميرزا محمدحسن، ملقب به ناقوس بود، از آنجا که خطى بسيار زيبا داشت و عمدتاً به كتابت قرآن و متون اسلامى، نيز تابلوهاى خطى اشتغال داشت.

شيخ احمد بيدآبادى، در آغاز از محضر پدر دانشمندش بهره‌‏مند شد و همواره با جدّيت كامل به فراگيرى دانش مشغول بود. از ديگر اساتيد وى، ميرزا محمدباقر چهارسوقى (علامه صاحب روضات) همچنین برادرش، علامه ميرزا محمدهاشم چهارسوقى بودند. وى چهارده سال توفيق شاگردى مرحوم صاحب روضات را داشت.

هوش و ذكاوت سرشار او موجب شد قرآن را در سن چهارده‌سالگى حفظ كند. كتاب معالم را در سن هفت‌سالگى خواند و از حفظ كرد. اشعار ابن مالك در كتاب سيوطى را كه حاوى حدود هزار بيت عربی است، از حفظ مى‏‌خواند. از همه مهمتر اينكه در سن سيزده‌سالگى به مرتبه رفيع اجتهاد نائل آمد و از استادان معظم خود اجازه‏ اجتهاد گرفت و به ميرزا احمد مجتهد معروف شد.

شش اجازه اجتهاد

وى شش اجازه از اساتيد خود دريافت كرد. يكى از این اجازات را از علامه صاحب روضات به سال ۱۳۰۴ق، ديگرى اجازه اجتهاد از علامه ميرزا محمدهاشم چهارسوقى به سال ۱۳۰۵ق و اجازه ششم از پدرش به سال ۱۳۰۸ق، در سن سى‌سالگى است.

آيت‌‏اللّه ميرزا محمدجواد حسين‏‌آبادى در اجازه‌‏اى كه به فرزندش، شيخ احمد داده، چنين مى‌‏نويسد:

«چون بعضى از برادرانم از علما، براى فرزندم، شيخ احمد، از من استجازه كردند، در حالى كه او نوجوانى بيش نبود، به آنان گفتم كه اگرچه در اين زمان هيچ‏كس به اندازه او به چنين درجه‌‏اى از علم نرسيده است، ممكن است اهل عناد گمان كنند كه اجازه‏ من به او از حبّ پدرى است و به اين جهت گفتم كه ديگر اساتيد به وى اجازه دهند. پس جمعى از بزرگان علما، كثّراللّه تعالى امثالهم، به او اجازه اجتهاد دادند، بعضى قبل از بلوغ وى بود و بعضى بعد از بلوغ وى، به حيثى كه هيچ‏‌كس جرأت انكار آن را نيافت و چون تعداد اجازت آن به پنج رسيد، من نيز اين اجازت را با ششمين اجازه از جانب خودم تمام كردم.»

مجلس وعظ

وی حدود پنجاه سال در اصفهان به اقامه جماعت و هدايت و ارشاد مردم ‏پرداخت. در هفته، سه چهار شب منبر مى‏‌رفت و مردم را با موعظه‌های شفابخش و نصیحت‌های تمام و کمال‏ خود بهره‌‏مند مى‏‌کرد و در ماه مبارك رمضان، نماز و منبر آن مرحوم، رونق و اهميت به‌سزايى داشت.

تدریس و شاگردان

بيدآبادی به امر تدريس نيز همت مى‏‌گماشت و مَدْرس­های وى يكى در مدرسه ميرزا مهدی و ديگرى كنار منزلشان بود كه هنوز موجود است. در مدّت پنجاه سال حضور در محله‏ بيدآباد و مدرسه‏ ميرزا مهدى، بزرگانی چند در محضر آن استاد بزرگ حضور مى‏‌يافتند و از علوم و كمالات و فضايل وى بهره‌‏ها مى‌‏بردند؛ از آن جمله مى‌‏توان به آيات و حجج اسلام ذيل اشاره کرد:

۱. برادر وى، ميرزا محمّدعلى شاه‏‌آبادى؛ ۲. آقا جمال‏‌الدين خوانسارى؛ ۳. شيخ محمدرضا كلباسى، صاحب اجازه‏ روايات از ايشان؛ ۴. ملا على ماربينى؛ ۵. آقارضا مظاهرى؛ ۶. سید عبدالحسين طیب؛ ۷. آقا محمد مقدس؛ ۸. شيخ احمد بيان‌‏الواعظين، صاحب اجازه روايت از ايشان؛ ۹. آقا سید محمدرضا شفتی.

آثار

از مرحوم ميرزا احمد مجتهد بيدآبادى تأليفات مرتبی باقى نمانده است و جزوات فقه و اصول نامرتب از تقريرات استادانش از فوت وى توسط اولادش نزد آيت­‌الله شاه‌آبادی فرستاده شد.

از نگاه شاگرد

شيخ احمد بيان در كتاب «خلد برين» استادش را چنين معرفى مى‌­كند:

«از اعاظم علما و اكابر فقها و وعّاظ معاصر است. آن جناب اعبد عُباد بود و ازهد زهاد. الحق آن ستوده‌خصال در امورى چند متفرد[۱] بود:

اول: در حافظه و ذكاوت اعجوبه عصر بود. دعاهاى مطوله، مثل دعاى ابوحمزه ثمالى را به طور تقطيع در قنوت نوافل با لهجه بسيار جذابى قرائت مى‌‏نمود.

دوم: در احاطه بر فروع فقهيه به طورى مسلط بود كه عديل و نظيرى نداشت.

سوم: در اخلاق و ارادت به خانواده عصمت و طهارت جديت تامه داشت.

چهارم: در فتوت و جوانمردى و فرزانگى آيت وقت بود.»

بر قلۀ اخلاق و فضائل

شيخ احمد مجتهد از جايگاه ويژه‏‌اى در اخلاق و زهد و تقوى برخوردار بود و در فضايل انسانى و مكارم اخلاقى، مدارج بالايى را پيمود. چنانكه شاگردش بيان‏‌الواعظين اشاره كرده است، او در اخلاق و ارادت به خاندان عصمت و طهارت جديت تام داشت. وى محل سكونت خود را اهدايى از طرف حضرت رضا - عليه‏‌السلام- مى‌‏دانست و همه‌ساله در منزلش مراسم روضه‌‏خوانىِ دهه‏ اول محرم برپا بود؛ چنانكه اين سنت پس از ۱۱۵ سال هنوز ادامه دارد.

وی از شب بيست و يكم ماه رمضان، شبانه‌‏روزى در مدرسه ميرزا مهدى معتكف مى‌‏شد و عبادت مى‌‏كرد و در نوافل و مستحبات بسيار جدى بود؛ به طورى كه دعاى كميل را در سجود نمازهاى مستحبى مى‏‌خواند.

در مورد جديت در امر تحصيل همين بس كه در طول چهارده سال شاگردى مرحوم صاحب روضات، حتى روزهاى تعطيل را هم به درس وى مى‏‌رفته است.

مرحوم شيخ احمد مانند پدر بزرگوارش در اصفهان به اجراى حدود الهى مى‏‌پرداخت. وی در مدرسه ميرزا مهدى (مسجد المهدى) محكمه و مراجعه داشته، علاوه بر تدريس، به امور قضا و رفع اختلافات نيز اشتغال داشت.

شيخ احمد مجتهد بيدآبادى در روز چهارشنبه ۲۱ جمادى‏الاول ۱۳۵۷ق / ۲۹ تير ۱۳۱۷ش در حدود هشتاد سالگي وفات يافت و در تخت فولاد، داخل بقعه‏ بروجردى به خاك سپرده شد.

منبع: تخت فولاد

[۱] یگانه

نظر خودتان را ارسال کنید