آیت الله ميرزامحمدهاشم خوانساری

آیت الله ميرزامحمدهاشم خوانساری

ميرزا محمدهاشم در سال ۱۲۳۵ق در شهر خوانسار متولد شد و در دوران کودکی به اتفاق خانواده عازم اصفهان شد. در بدو  امر از شاگردان برادر حاج ميرزا محمدباقر و پدر بزرگوارش بود، سپس چند سال از محضر سيد صدرالدين عاملی (پدر زنش) و مرحوم سيد حسن مدرس بهره‌مند بود. خود در حوزۀ اصفهان قريب الاجتهاد بود که چند سالی نيز در نجف اشرف از کرسی درس شيخ انصاری (رحمة الله عليه) و ديگر اعلام بزرگ به درجۀ استادی و مقام اجتهاد نائل آمد و از اعلام بزرگ عتبات و اصفهان به اخذ اجازه روايت و نيل به درجه اجتهاد موفق شد.

مرحوم حاج ميرزا محمدهاشم بيشتر سنوات عمر او در اصفهان سپری شد. حدود پنجاه سال در اصفهان به تدريس خارج  فقه و اصول (و علم حديث و رجال و کلام و تفسير) مبادرت می‌نمود. و آيات و اعلامی از قبيل: شيخ هادی تهرانی، سيد محمد کاظم یزدی، آقا شريعت اصفهانی، سيد ابو تراب خوانساری و... از کرسی درس او در اصفهان بهره مند گرديده به درجه علمی و استادی رسيدند.

حاج ميرزا محمدهاشم فرزند حاج ميرزا زين العابدين (سبط مير کبير و سيد خوانساری) یکی از اساتيد علما و مراجع بزرگ  شيعيان در شهر اصفهان بود. معظم له اخوی صاحب روضات الجنات و داماد سيد صدر الدين اصفهانی بود که در رديف مراجع بزرگ اوايل قرن چهاردهم قرار گرفت.

تحصیلات و اساتید

میرزا هاشم تحصیل فقه، اصول و دیگر علوم را در اصفهان آغاز کرد. او عمده تحصیلات خود را نزد صدر الدین عاملی (د۱۲۶۴)، که وی را پدر معنوی خویش خوانده و بعدها داماد او هم شد، گذراند. عاملی در اوایل جوانی محمد هاشم به اجتهاد وی تصریح کرد و اولین فردی بود که به او اجازۀ اجتهاد داد.

خوانساری همچنین ده سال در درس فقه و اصول سید حسن بن علی مدرس اصفهانی (درگذشت ۱۲۷۳ق) شرکت کرد و در ۱۲۶۱ق از او نیز اجازه اجتهاد و روایت گرفت. این اجازه‌نامه در آخر کتاب حلُّ العسیر فی حِلِّ العَصیر خوانساری چاپ شده است. او پس از سال‌ها تحصیل در اصفهان به نجف رفت و ضمن تدریس فقه و اصول، در درس شیخ مرتضی انصاری (د ۱۲۸۱) حاضر شد. شیخ انصاری توجه ویژه‌ای به او داشت و خصوصی با وی مذاکره علمی می‌کرد. و به او اجازۀ اجتهاد داد.

۱) ابراهیم بن محمد حسن کلباسی (درگذشت۱۲۶۱)

۲) اسدالله بیدآبادی

۳) مهدی بن علی کاشف الغطاء (درگذشت۱۲۸۹)

معاصران

ميرزای مذکور با ميرزای آشتيانی، ميرزای شيرازی، ميرزای رشتی، آخوند خراسانی و سيدالحکمای تبريزی معاصر بود. اين بزرگواران پس از فوت استادشان شيخ انصاری رحمة الله عليه به ترتيب در رأس حوزه های اصفهان، تهران، سامرا، نجف اشرف و آذربايجان در خدمت به اسلام و مسلمين و تدريس و تربيت علما مشغول بودند.

حاج ميرزا محمدهاشم به صاحب مبانی الاصول شهرت دارد. اين کتاب در اصول فقه است.

شاگردان

سید محمد کاظم طباطبائی یزدی (درگذشت ۱۳۳۷ق)

شیخ الشریعه اصفهانی (درگذشت ۱۳۳۹)

شیخ محمد هادی تهرانی (درگذشت ۱۳۲۱ق)

حاج آقا رضا همدانی (درگذشت ۱۳۲۳ق)

ابو تراب خوانساری (درگذشت ۱۳۴۶ق)

محمد علی شاه آبادی(درگذشت ۱۳۶۹ ق)

محمد مهدی بن محمد باقر خوانساری برادرزاده وی

محمد ابراهیم بن محمد صادق خوانساری برادر زاده وی

محمد امین شوشتری، فرزند اسدالله شوشتری

محمدتقی بن اسدالله شوشتری

آثار

۱) منظومه در فقه و اصول

۲) مقالات لطيفيه

۳) جواهر العلوم

۴) اصول آل رسول

۵) ميزان انساب

۶)چهل حديث

۷) رساله در فضيلت نماز اول وقت

۸) رسائلی در صوم و صلوة  مناسک حج و حرمت ذبح

۹) شرح و حاشیه دره سيد بحرالعلوم و کتاب رياض المسائل سيد علی طباطبائی

وفات

 در هفده رمضان سال ۱۳۱۸ وفات کرد و به کنار خير الاوصياء مدفون شد.

نظر خودتان را ارسال کنید