الایمان و الرجعه

توسلات مرحوم شاه‌آبادی به اهل بیت علیهم السلام

از نکاتی که در مورد مرحوم آیت‌الله شاه‌آبادی باید عرض بشود، توسلات ایشان به خاندان رسالت است. چه بسا به خاطر عارف بودن یا فیلسوف بودن و داشتن این اسماء و عناوین، در اذهان ما چنین تداعی بشود که چنین شخصیت‌هایی کاری به سنت نداشتند؛ کاری به تبعیت از دستورات نداشتند. شاید این تداعی، به خاطر کسانی باشد که آن‌ها اسم عارف را بر خودشان گذاشتند.

بیشتر بخوانید
زندگی‌نامه آیت‌الله‌العظمی شاه‌آبادی در کتاب اختران فروزان ری

شاه‌آبادى

آيت‌اللّه ميرزا محمدعلى شاه‌آبادى، فرزند ميرزا محمدجواد مجتهد اصفهانى، از رجال بزرگ و دانشمندان و اساتيد سترگ حكمت و فلسفه و علوم غريبه و فقه و اصول در زمان خود بوده و ترجمه‌اش در غالب كتب تراجم عصرى زينت آن كتاب گرديده.

بیشتر بخوانید
توسلات مرحوم شاه‌آبادی به درگاه حضرات اهل‌بیت علیهم‌السلام

از نکاتی که در مورد مرحوم آیت‌الله شاه‌آبادی باید عرض بشود، توسلات ایشان به خاندان رسالت است. چه بسا به خاطر عارف بودن یا فیلسوف بودن و داشتن این اسماء و عناوین، در اذهان ما چنین تداعی بشود که چنین شخصیت‌هایی کاری به سنت نداشتند؛ کاری به تبعیت از دستورات نداشتند. شاید این تداعی، به خاطر کسانی باشد که آن‌ها اسم عارف را بر خودشان گذاشتند.

بیشتر بخوانید
رجعت از منظر آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

رجعت از جمله اعتقادات اسلامی است که در روایات و قرآن از آن سخن رفته است. آیت‌الله شاه‌آبادی در کتاب رشحات البحار خود به این مطلب پرداخته‌اند. آنچه می‌خوانید ترجمه بخش الایمان و الرجعه از کتاب ایشان است.

بیشتر بخوانید
اخذ عرفان از قرآن و اهل‌بیت

چه بسا به خاطر عارف یا فیلسوف بودن و داشتن این اسماء و عناوین، در ذهن این‌چنین تداعی بشود که چنین شخصیت‌هایی کاری به سنت ندارند و از دستورات دینی تبعیت نمی‌کنند؛ برای خود مسلک و روش خاصی دارند که ارتباطی به شریعت ندارد. شاید این تداعی، به خاطر کسانی باشد که اسم عارف بر خودشان گذاشتنه‌اند. وقتی به نوشته‌های آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی نگاه می‌کنیم، به‌ویژه کتاب‌هایی نظیر «الانسان و الفطره»، «الایمان و الرجعَه» و «القرآن و العتره»، می‌بینیم هم اصل آن سخنان را از قرآن و اهل بیت می‌گیرند، هم تخصیص و فروعات آن‌ها را.

بیشتر بخوانید
آیت‌الله شاه‌آبادی و برهان فطرت عشق بر اثبات واجب‌الوجود

دو عامل اساسی ما را به طرح اندیشه‌های شاه‌آبادی (رحمه الله) فرامی‌خواند: تأثیر او بر اندیشه و شخصیت معمار انقلاب اسلامی که به ما سبک جدیدی از اندیشه و زندگی بخشید و نقش نظریۀ فطرت وی در دین‌شناسی معاصر.
شاه‌آبادی نظریۀ فطرت را با رویکردی هرمنوتیکی از آیۀ فطرت استنباط کرده است. این نظریه تمام فلسفه و زیرساخت ساختمان اندیشۀ دینی شاه‌آبادی است. یکی از مسائل مهم کلامی در عصر جدید مسئلۀ خاستگاه دین است، که مبتنی بر فرضیاتی چون فقدان پایۀ منطقی برای دین، نفی‌ ریشه در ذات و سرشت آدمی برای دین و به طور کلی نفی سرشت برای آدمی است. نظریۀ فطرت شاه‌آبادی پاسخی اسلامی به این مسئله و در عین حال خط بطلانی بر پیش‌فرض‌های طراحان مسئله و پاسخ‌های جامعه‌شناختی و روان‌شناختی آن‌هاست.

نظریۀ فطرت، که به عنوان «برهان فطرت» در دین‌شناسی شاه‌آبادی مطرح شده است، نخستین بار از سوی وی و سپس از طریق شاگردان مکتب وی وارد عرصۀ ادبیات دینی معاصر شده است. تفاوت دیدگاه شاه‌آبادی با دیگر معتقدان به این نظریه این است که وی آن را به عنوان روشی منطقی برای اثبات مبدأ واجب‌الوجود به کار گرفته است و با استفاده از مبادی و مقدمات انسان‌شناختی، وجود‌شناختی و معرفت‌شناختی، به براهین فطری متعددی بر اثبات واجب‌الوجود می‌رسد که یکی از آنها برهان فطرت عشق است. این برهان با دو تقریر بیان شده است که صغرای قیاس «عشق فطری انسان به کمال مطلق» در هر دو یکی است، ولی کبرای قیاس گاهی مبتنی بر قاعده تضایف است و گاهی نظریۀ عصمت فطرت و احکام آن است.

بیشتر بخوانید
رشحات البحار

نظریۀ بنیادی با نام «نظریۀ فطرت» که آیت‌الله شاه‌آبادی آن را مطرح کرده‌اند، در بخش سوم این کتاب به‌تفصیل بیان شده است.

اين اثر به عربی و در سال ۱۳۵۹ق تأليف و از سه بخش تشكيل شده است:

- القرآن و العتره

- الايمان و الرجعه

- الانسان و الفطره

بیشتر بخوانید