سیره شناسی

کیفیت نماز شب آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

نماز شب از عبادت‌ها و نمازهای پرفضيلت است. نيايش در دل شب حالت خاصی به انسان می‌دهد كه در دل حق‌پويان و خداجويان احساس زيبايی است‌ تا اوج معنويت. لذا دوستان حق و بالاخص آنان كه همۀ عمر برای يافتن معنای حقيقت و سير در سلوک عرفان الهی گذراندند، وقت دعای شبانه را بر هيچ زمان ديگر ترجيح نمی‌دهند؛ چرا كه خداوند هميشه شب و سحر را برای راز و نياز پيشنهاد مي‌كند:

وَ بِالاْ َسْحَارِ هُم‌ْ يسْتَغْفِرُون[۱]‌َ

بیشتر بخوانید
کتمان کرامات و رازداری

از ویژگی‌های تردیدناپذیر سالکان راه خداوند، رازداری و پوشیدن قدرت‌های روحی و نعمات پنهانی خداوند است. این توانایی‌ها، از عوارض و به قولی نقل و نبات‌هایی است که در مسیر سلوک نصیب راهروان می‌شود. انسان با اتصال به تنها منبع قدرت هستی، بسیاری از توانایی‌هایش بروز می‌یابد. سالک می‌داند که تمام این فیض‌ها از خداست و قانع و مشغول شدن به این‌ها، غفلت و از دست دادن فایض اصلی است. در نتیجه، همه‌اش را به هیچ می‌گیرد و با کتمان‌شان دل را آرام می‌کند تا به هیچ‌کدام غره نشود.

بیشتر بخوانید
آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی جامع دو خصیصه عرفان و مبارزه

در عرفان که موقعیت ایشان بسیار ممتاز بود. تعبیرات حضرت امام در موقعیت بسیار والای عرفانی استاد معظم‌شان، گویای مقام و موقعیت این شخصیت بی‌نظیر و بی‌بدیل است. اما همه این‌ها از نظر امام در اینجا ممتاز شده و ارزشمند شده که امام تعبیرشان این بود که آقای شاه‌آبادی نه‌تنها یک فقیه و یک عارف کامل بود، بلکه یک مبارز به تمام معنا هم بود. خب می‌دانیم ما بسیاری از عرفا را داریم و می‌شناسیم که از مبارزه با نظام طاغوت و طاغوتیان بهره‌ای ندارند و دور هستند از مبارزه.

بیشتر بخوانید
بهره تمام و کمال آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی از سحرهای ماه مبارک رمضان

در طول ماه مبارک رمضان، آيت‌الله شاه‌آبادی هر شب از افطار تا سحر دعا می‌كردند و نماز می‌خواندند. اين عبادات و نيايش‌ها را يا در مسجد انجام می‌دادند يا در خانه. ولی اين فضيلت بزرگ ماه رمضان، ماه قدر و نزول قرآن را از دست نمی‌دادند و سی شب را خيلی بيشتر از مواقع ديگر سال، به دعا و عبادت می‌پرداختند.

اين عارف بزرگ برای معنا دادن به تمام شعور عرفانی‌اش، هيچ‌وقت اين ماه را سبک نمی‌شمردند. ماه تزكيه، ماه از خويش جدا شدن و پرواز كردن با بال‌های دعا و سجده، تا ملكوت؛ تا اوج كسی كه عمری در آشكار و نهان او را با تضرع و خضوع و ملتمسانه خوانده بودند.

بیشتر بخوانید
رعایت آداب غذا خوردن

یکی از دستورات بهداشتی اسلام درباره غذا خوردن است. باید درست غذا جویده شود و از تند و سریع خوردن پرهیز گردد. غذا را باید با میل و علاقه کامل خورد و همیشه این را مد نظر داشته باشیم که داریم از نعمت‌های خداوند در زمین تناول می‌کنیم. همانطوری ‌که در پایان شکر خدا را به جا می‌آوریم، در هنگام غذا خوردن هم باید توجه به این موضوع داشته باشیم که خداوند حاضر است و از اینکه می‌بیند بنده‌اش با رغبت و اشتیاق از نعمت‌های او استفاده می‌کند، راضی و خشنود خواهد بود.

بیشتر بخوانید

از دیگر ارکان اندیشه سیاسی مرحوم شاه‌آبادی، آمیختگی دین و سیاست است. او که سیاست را عبارت از «تدبیر در جریان مصالح نوعیه و منع از تحقق مفاسد آن‌ها» تعریف می‌کند، میان آن با تزویر و تدلیس و شیطنت جدایی می‌افکند و چنین سیاستی را تحریف در مفهوم سیاست می‌شمرد. از نظر ایشان، قوانین و احکام الهی را که در جهت مصالح و مفاسد واقعی اجتماعی تشریع شده‌اند، در واقع می‌توان سیاسات الهیه نامید. چون تدبیر در جریان همان مصالح و عدم ظهور همان مفاسد است.[۱]

بیشتر بخوانید
توجه آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی به تهاجم فرهنگی دشمنان اسلام

از هوشمندی‌های عارف فرزانه و محبوب معمار جمهوری اسلامی، توجه ویژه به مقولۀ تهاجم فرهنگی است. موضوع تهاجم فرهنگی نه با این نام، ولی با همین محتوایی که در قاموس سیاسی انقلاب اسلامی متداول است، در اندیشۀ جناب شاه‌آبادی، از سه بُعد مورد عنایت قرار گرفته است: تشخیص، شناخت اسباب و عوامل، و راه‌های مقابله با آن. در مورد بُعد اول، او معتقد است: «مدت زمانی است که مملکت اسلام مبتلا به امراض مزمنه و مهلکه شده، انتشار عقاید باطله و اخلاق رذیله و افعال قبیحه؛ به حدی که نمی‌توان جامعه را نسبت به انسانیت داد، فضلاً عن الاسلامیه.[۱]»

بیشتر بخوانید
تحصیل فرزندان و بیت‌المال

آيت‌الله شاه‌آبادی برای مخارج تحصيلات بالاتر فرزندان‌شان اعتقاد داشتند كه آن‌ها بايد خودشان كار كنند و خرج تحصيلات خود را فراهم نمايند. با اينكه ايشان همواره پول‌های زيادی از وجوهات شرعی مردم دست‌شان بود، اعتقاد داشتند كه اين پول‌ها اموال بيت‌المال است و بايد در راه ترويج دين و گسترش اسلام خرج شود و اجازه ندارند تا خرج تحصيلات عاليۀ فرزندان خودشان بكنند. مگر اينكه فرزندشان به تحصيلات حوزوی بپردازند و آن‌وقت مثل بقيه می‌توانند از ايشان شهريه بگيرند؛ آن هم به همان ميزانی كه دیگر طلاب دريافت می‌كنند.

بیشتر بخوانید
ایجاد جمعیت و انجام کار تشکیلاتی

از جلوه‌های قابل تأمل اندیشۀ سیاسی جناب شاه‌آبادی (ره) توجه به کار گروهی و پدید آوردن تشکیلات منسجم در میان مسلمانان است. اگرچه تحزب به معنای مذموم و ضد ارزشی آن، که برای جناح‌بندی و رقابت ناسالم سیاسی و ربودن قدرت از چنگ رقیب کاربرد دارد، از ساحت اندیشۀ عارف مهذبی همچون شاه‌آبادی کاملاً به‌دور است، ولی او به عنوان عالمی ربانی و فقیهی عارف به زمان خویش می‌داند: نیل به مقاصد عالیۀ اسلامی تنها در گرو پیدایش جمعیت منسجم است.

بیشتر بخوانید
واکنش آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی به اسراف

اسراف یکی از گناهان بزرگ است که خداوند به طور مستقیم در قرآن به آن اشاره کرده است و انجام آن را گناهی بس بزرگ به شمار می‌آورد، تا حدی که می‌فرماید خداوند مسرفان را دوست ندارد.

کلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا یحِبُّ الْمُسْرِفِینَ[۱]

از نعمت‌های الهی بخورید و بیاشامید، اما اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمی‌دارد

بیشتر بخوانید

صفحه‌ها