قرآن

رابطه عقلانیت و فطرت در نزد آیت‌الله شاه‌آبادی

شما که بحث عقلانیت را مطرح کردید، این را می‌توانیم این‌گونه بگوییم که در مقابل فطرت، که آقای شاه‌آبادی به این صورت مطرح می‌کند، که باز عقل از ریشه عقالی است که دست و پایش بسته است، باز درست است که نسبت به عالم مثال و عالم ماده یک لطافت و کمال بیشتری دارد؛ اما باز نسبت به عالم اسما و ذات اقدس الهی یک نوع کدورت و زمختی دارد، چون هرچه از عالم بالا به سمت پایین می‌آییم، عالم اعيان آشکار می‌شود، چون حجاب خودبه‌خود بیشتر می‌شود.

بیشتر بخوانید
درنگی در عرفان‌نمایی‌ها و شبه عرفان‌های جامعه امروز ایران؛ دردها و درمان‌ها

از گذشته تا به امروز، مدعیان ناصالحی در کنار یا در برابر عرفان و عارفان اصیل، همواره عرض اندام کرده و افزون بر مخدوش کردن چهره جریان اصیل عرفانی، مشکلات و نابسامانی‌های فراوان فردی و اجتماعی را نیز باعث شده‌اند. امروزه به دلایل گوناگون، شناخت این افراد و جریان‌ها و رویکرد معقول و منطقی به آن‌ها یکی از مهم‌ترین وظیفه‌های مدافعان عرفان اصیل اسلامی محسوب می‌شود. البته بدون استفاده از پشتوانه پژوهشی، رسیدن به چنین هدفی، قرین موفقیت نخواهد بود.
نوشتار حاضر (که در همین راستا نگاشته شده) بر آن است که با رویکری نظری-کاربردی به یکی از مسئله‌های مربوط به موضوع شبه‌عرفان‌ها در جامعه امروز ایران بپردازد.

بیشتر بخوانید
دوره محمدیه، لیلة القدر است

امر دوم در حقیقت «لیلة القدر» است [...] و اهل معرفت گویند که مراتب نزول حقیقت وجود، به اعتبار احتجاب شمس حقیقت در افق تعینات، «لیالی» است و مراتب صعود با اعتبار خروج شمس حقیقت از آفاق تعینات، «ایام» است. و شرافت و نحوست «ایام» و «لیالی» به حسب این بیان واضح شود [...] پس بعضی لیالی، صاحب قدر است و بعضی نیست. و در بین همه لیالی، بنیۀ احمدی و تعین محمدی صلی‌الله‌علیه‌وآله لیلة القدر مطلق است؛ چنان‌چه یوم محمدی، یوم القیامة مطلق است و دیگر لیالی و ایام، لیالی و ایام مقیده است و نزول قرآن در این بنیۀ شریفه و قلب مطهر، نزول در لیلة القدر است.

بیشتر بخوانید
کیفیت نماز شب آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

نماز شب از عبادت‌ها و نمازهای پرفضيلت است. نيايش در دل شب حالت خاصی به انسان می‌دهد كه در دل حق‌پويان و خداجويان احساس زيبايی است‌ تا اوج معنويت. لذا دوستان حق و بالاخص آنان كه همۀ عمر برای يافتن معنای حقيقت و سير در سلوک عرفان الهی گذراندند، وقت دعای شبانه را بر هيچ زمان ديگر ترجيح نمی‌دهند؛ چرا كه خداوند هميشه شب و سحر را برای راز و نياز پيشنهاد مي‌كند:

وَ بِالاْ َسْحَارِ هُم‌ْ يسْتَغْفِرُون[۱]‌َ

بیشتر بخوانید
رجعت از منظر آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

رجعت از جمله اعتقادات اسلامی است که در روایات و قرآن از آن سخن رفته است. آیت‌الله شاه‌آبادی در کتاب رشحات البحار خود به این مطلب پرداخته‌اند. آنچه می‌خوانید ترجمه بخش الایمان و الرجعه از کتاب ایشان است.

بیشتر بخوانید

از دیگر ارکان اندیشه سیاسی مرحوم شاه‌آبادی، آمیختگی دین و سیاست است. او که سیاست را عبارت از «تدبیر در جریان مصالح نوعیه و منع از تحقق مفاسد آن‌ها» تعریف می‌کند، میان آن با تزویر و تدلیس و شیطنت جدایی می‌افکند و چنین سیاستی را تحریف در مفهوم سیاست می‌شمرد. از نظر ایشان، قوانین و احکام الهی را که در جهت مصالح و مفاسد واقعی اجتماعی تشریع شده‌اند، در واقع می‌توان سیاسات الهیه نامید. چون تدبیر در جریان همان مصالح و عدم ظهور همان مفاسد است.[۱]

بیشتر بخوانید
فطرت و عشق از منظر آیت‌الله شاه آبادی و امام خمینی

چكیده
فطرت از موضوعاتی است كه در طول تاریخ مورد توجه ادیان آسمانی، اندیشه‌وران و معرفت‌طلبان بوده و هست. فرهیختگان عرصۀ توحید و دانشوران ساحت انسان‌شناسی، نقد عمر خویش را صرف این كالای ثمین كرده و همت خویش را در بحر معرفت فطرت به غواصی كشانده‌اند تا دُرّ عشق را از صدف فطرت اصطیاد كنند.

بیشتر بخوانید
اخذ عرفان از قرآن و اهل‌بیت

چه بسا به خاطر عارف یا فیلسوف بودن و داشتن این اسماء و عناوین، در ذهن این‌چنین تداعی بشود که چنین شخصیت‌هایی کاری به سنت ندارند و از دستورات دینی تبعیت نمی‌کنند؛ برای خود مسلک و روش خاصی دارند که ارتباطی به شریعت ندارد. شاید این تداعی، به خاطر کسانی باشد که اسم عارف بر خودشان گذاشتنه‌اند. وقتی به نوشته‌های آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی نگاه می‌کنیم، به‌ویژه کتاب‌هایی نظیر «الانسان و الفطره»، «الایمان و الرجعَه» و «القرآن و العتره»، می‌بینیم هم اصل آن سخنان را از قرآن و اهل بیت می‌گیرند، هم تخصیص و فروعات آن‌ها را.

بیشتر بخوانید