کتاب رشحات البحار

درنگی در عرفان‌نمایی‌ها و شبه عرفان‌های جامعه امروز ایران؛ دردها و درمان‌ها

از گذشته تا به امروز، مدعیان ناصالحی در کنار یا در برابر عرفان و عارفان اصیل، همواره عرض اندام کرده و افزون بر مخدوش کردن چهره جریان اصیل عرفانی، مشکلات و نابسامانی‌های فراوان فردی و اجتماعی را نیز باعث شده‌اند. امروزه به دلایل گوناگون، شناخت این افراد و جریان‌ها و رویکرد معقول و منطقی به آن‌ها یکی از مهم‌ترین وظیفه‌های مدافعان عرفان اصیل اسلامی محسوب می‌شود. البته بدون استفاده از پشتوانه پژوهشی، رسیدن به چنین هدفی، قرین موفقیت نخواهد بود.
نوشتار حاضر (که در همین راستا نگاشته شده) بر آن است که با رویکری نظری-کاربردی به یکی از مسئله‌های مربوط به موضوع شبه‌عرفان‌ها در جامعه امروز ایران بپردازد.

بیشتر بخوانید
کشف عظمت عرفانی آیت‌الله‌العظمی شاه‌آبادی توسط امام خمینی

انسان‌های جریان‌ساز و برجسته تاریخ همواره از میان هزاران راه و مطلب پیش روی خود، بهترین را برمی‌گزینند. امام خمینی نیز به عنوان انسانی الهی که در مسیر بندگی در جست‌وجوی برترین راه تقرب است، استادی می‌جوید که او را با اطمینان و سرعتی بیشتر سوی مقصود ببرد. ایشان که تا پیش از آشنایی با مرحوم شاه‌آبادی درس‌های مختلف خوانده و استادان گوناگون آزموده، همچنان تشنه بود. امام خمینی با دیدن شاه‌آبادی بزرگ، گوهر گم‌شده‌اش را می‌یابد. اهمیت این مطلب را از بیان نوه آیت‌الله شاه‌آبادی، حجت‌الاسلام سعید شاه‌آبادی، می‌شنویم:

بیشتر بخوانید
آیت‌الله شاه‌آبادی و تعلیم و تربیت شاگرد (انعکاس تعالیم او در شخصیت امام خمینی رحمه الله)

در این مقاله به مبانی تعلیم و تربیت حضرت آیت‌الله میرزا محمدعلی شاه‌آبادی درباره شاگردانشان به طور مختصر پرداخته شده و سپس به تأثیراتی که شخصیت امام خمینی (رحمه الله) به عنوان یکی از شاگردان مرحوم شاه‌آبادی از ایشان پذیرفته‌اند اشاره گردیده و در پایان مقاله، نمونه‌هایی از مطالب عرفانی حضرت آیت‌الله شاه‌آبادی که در کتب عرفانی امام خمینی (رحمه الله) درج شده است، به عنوان شاهد آورده شده تا میزان ارادت و اخلاص امام نسبت به این استاد بزرگوار مورد توجه قرار گیرد. به طور مسلم، این نمونه‌ها، مقدار ناچیزی از تأثیرات مرحوم شاه‌آبادی در آثار امام خمینی (رحمه الله) هستند که به جهت جلوگیری از اطاله کلام، به همین مقدار اکتفا گردیده است.

بیشتر بخوانید
رجعت از منظر آیت‌الله‌العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی

رجعت از جمله اعتقادات اسلامی است که در روایات و قرآن از آن سخن رفته است. آیت‌الله شاه‌آبادی در کتاب رشحات البحار خود به این مطلب پرداخته‌اند. آنچه می‌خوانید ترجمه بخش الایمان و الرجعه از کتاب ایشان است.

بیشتر بخوانید
مرگ و آخرت از دیدگاه حکیم شاه‌آبادی

حکیم شاه‌آبادی می‌نویسد: «بدن و روح از نظر مرگ و زندگی و بدن که به ذات خود میت است، با تکیه بر روح، حیات می‌یابد. اگر روح شعاع خود را در همه بدن سرایت دهد، این اثر به شکل حس لامسه پدیدار می‌شود که سراپای بدن را فرامی‌گیرد. اگر شعاع حیات در بخش‌هایی از بدن پدیدار شود، این اثر به شکل حس چشایی، بویایی، بینایی و شنوایی ظاهر می‌شود که فقط در بخش‌هایی از بدن پدیدار می‌شوند؛ پس منظور از خلق حیات، همین حقیقت پدیدار شدن روح در بدن است. و مرگ این است که روح ظهورات خود را از بدن محو کند تا بدن به حقیقت خود که میت بودن است برگردد و تقابل حیات و مرگ بدن، تقابل ملکه و عدم است. و درک حیات و مرگ از حقایقی نیست که کشف آن وظیفه انبیا باشد، بلکه همه حیوانات آن را درک می‌کنند. آنچه انبیا برای بشر آورده‌اند، ارتقا یافتن روح و بقای آن پس از مرگ ابدان است؛ زیرا روح از عالم امر است که نه فانی می‌شود و نه چیزی می‌تواند آن را فانی کند؛ زیرا مجرد از ماده است.»

بیشتر بخوانید
فطرت و عشق از منظر آیت‌الله شاه آبادی و امام خمینی

چكیده
فطرت از موضوعاتی است كه در طول تاریخ مورد توجه ادیان آسمانی، اندیشه‌وران و معرفت‌طلبان بوده و هست. فرهیختگان عرصۀ توحید و دانشوران ساحت انسان‌شناسی، نقد عمر خویش را صرف این كالای ثمین كرده و همت خویش را در بحر معرفت فطرت به غواصی كشانده‌اند تا دُرّ عشق را از صدف فطرت اصطیاد كنند.

بیشتر بخوانید
ارتباط استاد با امام خمینی و بررسی تأثیرات ایشان بر آرای امام

«عمده استفاده ما در علوم معنوی و عرفانی، نزد مرحوم آقا میرزا محمدعلی شاه‌آبادی بوده است»

امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران

الف) ارتباط استاد با امام

بیشتر بخوانید
هزار بیت برای سلوک

بدان که از برای سالک الی‌الله و مهاجر از بیت مُظلمۀ نفس به سوی کعبۀ حقیقی، یک سفر روحانی و سلوک عرفانی است که مبدأ آن مسافت، «بیت نفس و انانیت» است، و منازل آن، مراتب تعیّنات آفاقی و انفُسی و مُلکی و ملکوتی است که از آن‌ها به «حُجُب نورانیه و ظلمانیه» تعبیر شده. [...] و از این هفتاد هزار حجب نوریه و ظلمانیه، گاهی به طریق جمیع تعبیر به هفت حجاب شده. [...] و عارف مشهور گوید:

هفت شهر عشق را عطار گشت / ما هنوز اندر خم یک کوچه‌ایم

بیشتر بخوانید
ویژگی‌های عرفان اسلامی در اندیشۀ آیت‌الله شاه‌آبادی

نگارنده در این مقاله کوشیده است تا با توجه به آثار مکتوب آن عارف بزرگ و منابع موجود در این زمینه، ویژگی‌های عرفان ناب را از میان آثار و اندیشه‌های گهربار ایشان بکاود و بارزترین آن‌ها را در دیدگاه اهل نظر قرار دهد. شاگردپروری، اهتمام به شریعت و معرفت، حضور در جامعه، همراهی عرفان و حماسه، جامعیت در اندیشه و خلاقیت و نوآوری، از جمله مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که در این نوشتار مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

ضمن اینکه سعی شده تا در پایان، با در نظر گرفتن خصیصه‌ها و قواعدِ یادشده، مواردی چند در خصوص عرفان آن یگانه عصر متذکر شویم. همچنین با توجه به اندیشه‌های آسمانی ایشان، به بیان راهبردها و راهکارهای عملی در مسیر اصلاح و احیای عرفانی و معنوی جامعه اسلامی مبادرت ورزیم.

بیشتر بخوانید

صفحه‌ها