✦
آثار
رساله‌ها و پایان‌نامه‌هایی که درباره مرحوم شاه‌آبادی نگاشته شده
در ابتدا رساله‌های دکتری به ترتیب جدیدترین تاریخ دفاع آورده شده و پس از آن پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد فهرست شده است. لازم به ذکر است که با توجه به گستردگی پژوهش‌های مرتبط در دانشگاه‌های مختلف و همچنین به‌روز نبودن برخی پایگاه‌های اطلاعاتی، احتمال آن می‌رود که پایان‌نامه‌های دیگری نیز درباره ایشان کار شده باشد.
۱. فطرت و تأثیر آن بر اخلاق در دیدگاه دو عالم آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی و علامه محمدحسین طباطبایی (بررسی تحلیلی و انتقادی)
- دکتری تخصصی
- پدیدآور: محمد شلوا علی السودانی
- استاد راهنما: عدنان الحسینی
- استاد مشاور: محمّد علی محیطی أردکان
- جامعه المصطفی العالمیه، جامعه آل البیت (ع)
- سال دفاع: ۱۴۰۴
چکیده
بررسی تحلیلی و انتقادی» در دو سطح اعتقادی و اخلاقی از اهمیت بسزایی برخوردار است. اهمیت این پژوهش در بررسی مسئله فطرت و نقش آن در تأثیرگذاری بر دیگران است. برخی استدلال کرده‌اند که اخلاق بر فطرت تأثیر می‌گذارد و در نتیجه فطرت را تابع اخلاق قرار داده و تأثیر آن را به سطح نسبی تقلیل داده‌اند. برخی دیگر معتقدند که اخلاق اکتسابی و بی‌ارتباط با فطرت است و در نتیجه نقش وجودی آن را نفی کرده‌اند. علاوه بر این، ما در دسته‌بندی مسائل مربوط به فطرت، به‌ویژه در مورد تبیین ویژگی‌های فطری آن و اصول کلیدی اتخاذشده توسط این دو دانشمند، خلأیی مشاهده کردیم. بنابراین، این مقاله با هدف روشن کردن جایگاه فطرت و تأثیر آن بر معرفت دینی، از جمله اخلاق، تدوین شده است. هدف این مقاله، تبیین معنا و ویژگی‌های فطرت و بررسی تأثیر آن بر اخلاق از دیدگاه آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی و علامه سید محمدحسین طباطبایی، پس از بررسی مبانی استدلال‌های ایشان است. محقق در این مطالعه از روش توصیفی، تحلیلی و انتقادی استفاده کرده است. او همچنین گاهی از روش نقلی برای تأیید یافته‌های تحقیق بهره برده است. محقق به این نتیجه رسیده است که فطرت مجموعه‌ای از ویژگی‌ها و تمایلات ذاتی انسان از همان ابتدای خلقت است. این فطرت دارای ویژگی‌هایی مانند میل به کمال، تعهد تزلزل‌ناپذیر، تشخیص ضرورت علم و عمل دینی، ثبات در اصول کلی آن (به نظر آیت‌الله شاه‌آبادی)، جامعیت، استقلال از آموزش و عدم تأثیرپذیری از تأثیرات و زوال خارجی (به نظر علامه طباطبایی) است. بر اساس مبانی مورد قبول علما، فطرت نقش مهمی در تأثیرگذاری بر اخلاق در ابعاد نظری و عملی دارد. این با دیدگاه برخی که اخلاق بر فطرت تأثیر می‌گذارد یا اخلاق اکتسابی است و ارتباطی با فطرت ندارد، در تضاد است. رابطه بین اخلاق و فطرت، رابطه‌ای عمیق و هماهنگ است، هدفی نبوی که خاتم پیامبران برای آن مبعوث شده است: تکمیل فضایل اخلاقی.
۲. بررسی مبانی کلامی جهاد براساس نظریۀ فطرت آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی
- دکتری تخصصی
- پدیدآورنده: علی اکبر درخشنده امیری
- استاد راهنما: حبیب‌الله دانش شهرکی؛ سید احمدرضا شاهرخی
- دانشگاه قم، پردیس دانشگاهی
- سال دفاع: ۱۴۰۳
چکیده
مسأله جهاد، از موضوعات مهم در اندیشه دفاعی اسلام به‌ویژه تشیع است که در آیات و روایات متعددی به آن اشاره شده و در آثار فقهی علما، به دلیل ماهیت موضوع و نیز تکفل فقه در صدور فتوا و تعیین وظایف مسلمانان در زمان هجوم دشمنان اسلام به آن پرداخته شده و شرایط و حدود و ثغور ساختار آن با توجه به ادله نقلی و عقلی، به عنوان مسأله‌ای فقهی مورد بررسی قرار گرفته است. به همین علت در کتب کلامی شیعه، پردازش جدی‌ای نسبت به این مسأله مشاهده نمی‌شود. آیت‌الله حاج شیخ محمدعلی شاه‌آبادی، از جمله فقهای شیعه است که در کتب خود با رویکرد کلامی به این مسأله پرداخته و بر اساس نظریه فطرت خود با استناد به آیه ۳۰ سوره روم که با آن نیز شهرت یافته است، جهاد را نوعی دفاع از خود دانسته است که ریشه در فطرت انسان دارد. این پژوهش با رویکرد تبیینی و تحلیلی با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای در پی پاسخ به این پرسش است که بر اساس نظریه فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی، جهاد در اسلام به عنوان استراتژی دفاعی، ریشه در سرشت انسان دارد یا نه؟ نتیجه به‌دست‌آمده فطری بودن جهاد به عنوان رویکرد دفاعی و بازدارندگی در برابر متجاوزان و دفع آنها از تعرض به جان و مال و ناموس مسلمانان است که خداوند آن را در نهاد انسان‌ها قرار داده است و مسلمانان بر اساس مبانی خود، با پذیرش اصل رعایت حقوق دیگر ادیان و اقلیت‌های مذهبی، هر نوع استفاده ابزاری از جهاد برای اعمال زور و خشونت‌طلبی علیه مخالفان خود را که قصد تعرض و تجاوز به ایشان نداشته باشند نفی می‌کنند.
۳. برهان اجماع عام نزد چارلز هاج و جی.اچ. جویس و مقایسه تطبیقی آن با برهان فطرت نزد آیت‌الله شاه‌آبادی
- رساله دکتری
- دانشگاه آزاد اسلامی – واحد علوم و تحقیقات
- پدیدآورنده: حمید شاه‌آبادی
- استاد راهنما: محمدرضا اسدی
- استاد مشاور: امیرعباس زمانی
- سال دفاع: ۱۳۹۴
- چکیده
در این رساله با بررسی براهین اجماع عام بر اثبات وجود خدا در فلسفه غرب، بر روی برهان هاج و جویس تأکید شده و پس از تقریر و تبیین، نقدهایی نیز بر آن وارد شده است. در ادامه با سیری در پیشینه مفهوم فطرت در اندیشه فیلسوفان مسلمان، ارکان و ابعاد اندیشه فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی توضیح داده شده است. سپس برهان فطرت ایشان بر اثبات وجود خدا تقریر شده و نقدهای علمی بر آن نیز مطرح گردیده است.
۴. طراحی مدل تصمیم‌گیری استراتژیک با رویکرد اسلامی
- رساله دکتری
- دانشگاه پیام نور مرکز، دانشکده علوم انسانی
- پدیدآورنده: فاطمه شخصیان
- استاد راهنما: میرزا حسن حسینی
- استاد مشاور: لطف‌الله فروزنده دهکردی – علی دلاور
- سال دفاع: ۱۳۹۴
- چکیده
بر پایۀ تحلیل محتوای کیفی که بر روی مقالات و تألیفات ایشان در این زمینه انجام گرفت سعی شد مفهوم «تصمیم صحیح» بر اساس مشخصات و ویژگی‌های آن تبیین گشته و تأیید ایشان در این زمینه به دست آید. از آن‌جا که هدف اصلی تحقیق دستیابی به نگاه تفکر اسلامی به این حوزه است، ابتدا در جهت رسیدن به یک چارچوب فکری و مبنای نظری تفکر توحیدی اسلام در زمینه انسان و جایگاهش در عالم هستی به نظریات علما و عرفای اسلامی به ویژه مرحوم آیت‌الله شاه‌آبادی مراجعه شد. سپس به عنوان مصادیق بارز و واقعیت‌یافته «تصمیم صحیح» در این تفکر توحیدی، به سه داستان مطرح‌شده در قرآن (داستان زندگی حضرت ابراهیم، حضرت یوسف، و حضرت موسی علیهم‌السلام) رجوع شد. مدل به‌دست‌آمده حاکی از آن است که در تفکر توحیدی اسلام، هر «تصمیم صحیح» بیان‌گر و نمایان‌کننده یک «سیر تجلّی» است. به واقع «معرفتی» که در قالب «عبودیت» متجلّی گشته، و این عبودیت در «عدالت» تجلّی یافته که به عنوان «تصمیم صحیح» در دنیای واقع تظاهر و بروز می‌یابد. در گفتمان قرآنی این سیر تجلّی، منجر به «سیر تعالی» برای انسان گشته که هر دوی آنها بر محور «ولایت» شکل می‌گیرند که البته تحقیق حاضر بررسی دقیق‌تر مقولات اخیر را برای پژوهش‌های آینده پیشنهاد می‌دهد.
۵. خاستگاه عرفان امام خمینی (ره)
- رساله دکتری
- پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی
- نویسنده: محمود شیخ
- استاد راهنما: هادی وکیلی
- اساتید مشاور: محی‌الدین قنبری؛ بیوک علیزاده
- سال دفاع: ۱۳۹۱
- چکیده
این رساله به نحو تاریخی درباره اتصال رهبر کبیر انقلاب اسلامی (قدس سره) به طریقه‌ها و مکاتب عرفانی و معنوی شیعه بحث و محتوای آثار و آرای او را با طرق و مکاتب اصلی شیعه مقایسه می‌کند. ایشان به‌واسطه استادانش از دو جریان عرفانی تشیع در دوران معاصر یعنی طریقه اخلاقیون نجف و مکتب تهران بهره برده است. اشتراکات فراوانی در کلیات میان روش سلوکی و آرای امام با مکتب اخلاقیون وجود دارد، اما این اشتراکات به‌گونه‌ای نیستند که بتوان از تأثر ایشان از اخلاقیون سخن گفت. در مقابل شباهت معناداری میان دو اثر اصلی عرفان نظری، یعنی «شرح دعای سحر» و «مصباح‌الهدایه» با آثار آقا محمدرضا قمشه‌ای، استاد استادان مکتب عرفانی تهران، وجود دارد و همچنین ایشان در آرای سلوکی خود کاملاً از استادشان مرحوم شاه‌آبادی تأثیر پذیرفته است. البته در هر دو مورد مواجهه، خلاقانه بوده و آثار سلف، در محتوا، حجم و روش بحث توسعه داده شده است.
۶. سیری در سیره و آثار آیت‌الله العظمی محمدعلی شاه‌آبادی (ره)
- رساله دکتری
- دانشگاه آزاد اسلامی – واحد علوم و تحقیقات
- پدیدآورنده: علی یارحسینی
- استاد راهنما: علی شیخ‌الاسلامی
- استاد مشاور: غلامحسین دینانی
- سال دفاع: ۱۳۸۱
- چکیده
این رساله در هفت بخش تنظیم شده است: ۱) آشنایی با خاندان؛ ۲) سیری در ادوار هفتگانه زندگی آیت‌الله شاه‌آبادی؛ ۳) بررسی شخصیت ایشان از نظر محیط خانوادگی، اساتید، شاگردان؛ ۴) ویژگی‌های مبارزاتی؛ ۵) کتاب‌شناسی آثار؛ ۶) آموزه‌ها و دستورالعمل‌های اخلاقی عرفانی؛ ۷) نقش ایشان در پرورش روحی و معنوی رهبر کبیر انقلاب اسلامی (قدس سره).
۷. تحلیل تطبیقی مبانی اقتصادی و اجتماعی در اندیشه آیت‌الله شاه‌آبادی و آدام اسمیت
- کارشناسی ارشد
- پدیدآور: یگانه خراسانی
- استاد راهنما: مریم منصوری
- دانشگاه شاهد، دانشکده علوم انسانی
- سال دفاع: ۱۴۰۴
چکیده
اقتصاد مدرن به رغم پیشرفت‌های فناورانه و رشد کمی شاخص‌ها با چالش‌هایی جدی در تبیین و پاسخ‌گویی به ابعاد انسانی، اخلاقی و معنوی زندگی مواجه است. غلبه رویکردهای ریاضی‌گرا، پوزیتویستی و کمی‌محور بر نظریه‌های اقتصادی باعث شده تا بسیاری از جنبه‌های کیفی و واقعی حیات انسانی از منظر اقتصادی مغفول بماند. در این نگرش، خبری از قرض به عنوان سنت حسنه‌ای که خداوند وعده‌ی ده برابر کردن آن را می‌دهد، دیده نمی‌شود؛ ایثار یا احسان، در زمان‌هایی که انسان‌ها نیاز به یکدیگر دارند، رخت بر می‌بندد و نهایتاً بسیاری از واقعیات و مفاهیم مهم که در ادبیات دینی مورد تأکید قرار گرفته‌اند، مانند برکت، وعده‌ی خدا برای افزایش نعمت در صورت تقوای جوامع و… نادیده انگاشته می‌شود و اقتصاد ربوی، به عنوان اقتصادی که سرمایه‌ی سرمایه‌دار و فقر فقیر را بیشتر می‌کند، به عنوان اصل قرار می‌گیرد که در مصائب آن، خود متفکران غربی نیز سخن رانده‌اند. این مسئله ریشه در نادیده گرفتن لایه‌های فرهنگی، الهیاتی و اجتماعی انسان دارد؛ لایه‌هایی که در نظریات کلاسیک و نئوکلاسیک اقتصادی جایگاهی نیافته‌اند. در سنت اقتصادی متأثر از غرب، کیفیت‌ها اغلب به کمیت‌ها فروکاسته شده‌اند و ارزش‌های انسانی و اخلاقی و الهی در قالب شاخص‌هایی چون قیمت و سود و بهره خلاصه شده‌اند. این نگرش تقلیل‌گرایانه از تحلیل موقعیت‌های واقعی اقتصادی ناتوان است و نمی‌تواند تصویری کامل از کنش‌های انسانی ارائه دهد. در اقتصاد امروزه ما مشکلاتی وجود دارد و آن این است که مشکل اقتصاد ما عمدتاً ذیل رویکردهای کمی‌گرا و رویکردهای ریاضی‌گرا بحث می‌کند. در نگاه الهیاتی، اولاً خداوند روزی‌رسان است و عنایت خداوند بسیار مهم است و بعد مسائل انسانی مانند خوش‌خلقی، صله رحم و اموری از این دست نیز باعث ازدیاد مال یا حتی برکت در مال می‌شود. بدین ترتیب، مسأله فقط محاسبات و نقش آن در اقتصاد نیست، بلکه اموری فراتر از آن نیز هست که در نگاه فعلی به اقتصاد گم شده است. از همین رو می‌توان این سؤال را مطرح کرد که روابط انسانی به چه میزان در مسائل اقتصادی مهم هستند؟ یا اخلاق انسانی چه قدر در مناسبات اقتصادی نقش دارد؟ یا توکل، صدقه، تعاون و… که در آموزه‌های دینی به رزاقیت خداوند گره خورده‌اند چقدر در اقتصاد اثرگذارند؟ این‌ها لایه‌هایی هستند که اساساً در اقتصاد به آنها پرداخته نمی‌شود.
۸. اندیشه سیاسی آیت‌الله شاه‌آبادی و تأثیر آن بر اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)
- کارشناسی ارشد
- پدیدآور: حمید پرستار فیض‌آبادی
- استاد راهنما: محسن رضوانی
- استاد مشاور: سید مهدی سیدیان
- مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
- سال دفاع: ۱۴۰۳
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین تأثیر اندیشه‌ی سیاسی آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی بر اندیشه‌ی سیاسی امام خمینی (ره) انجام گرفته است. مسئله‌ی اصلی تحقیق آن است که چه نسبتی میان مبانی، اصول و مفاهیم سیاسی در اندیشه‌ی این دو متفکر وجود دارد و تا چه اندازه می‌توان اندیشه سیاسی امام خمینی را استمرار و تکامل مکتب فکری شاه‌آبادی دانست. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای آثار و دیدگاه‌های این دو اندیشمند است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شاه‌آبادی با تلفیق عرفان، فقه و سیاست، مکتبی منسجم پدید آورد که در آن سیاست عین دین و ابزاری برای تحقق اراده‌ی الهی در جامعه است. مبانی انسان‌شناختی و الهیاتی او، از جمله فطرت، توحید، ولایت، عدالت و آزادی در چارچوب عبودیت، در شکل‌گیری جهان‌بینی سیاسی امام خمینی (ره) نقش بنیادی داشته است. امام، با الهام از استاد خود، سیاست را وسیله‌ی هدایت انسان به سوی کمال دانست و بر پایه‌ی آن نظریه‌ی ولایت فقیه و ضرورت حکومت اسلامی را تبیین کرد. همچنین بسیاری از اصول و مسائل در اندیشه‌ی هر دو بزرگوار مشترک است مثل اصول عدالت، مبارزه و جهاد، کمال‌خواهی، وحدت، عقلانیت و… و مسائلی چون تشکیلات سیاسی، نقش‌آفرینی مردم در سیاست، تشکیل حکومت دینی و…. نتیجه‌ی پژوهش آن است که اندیشه‌ی سیاسی امام خمینی (ره)، نه صرفاً بازتاب آموزه‌های شاه‌آبادی، بلکه ادامه و تبلور تاریخی و خلاق آن است. شاه‌آبادی مبانی نظری و عرفانی سیاست دینی را بنیان نهاد و امام خمینی (ره) با بسط و پیگیری آن نظام سیاسی اسلامی را تحقق بخشید. بدین‌سان، عرفان، اخلاق و سیاست در منظومه‌ای واحد، به‌هم پیوسته‌اند که هدف آن تحقق جامعه‌ای الهی بر پایه‌ی عقلانیت، عدالت، ولایت و کمال انسانی است.
۹. بازطراحی الگوی مالی شرکتی بر اساس الگوی شرکت مخمس آیت‌الله شاه‌آبادی (ره)
- کارشناسی ارشد
- پدیدآور: مهدی لطفی
- استاد راهنما: حسین حسن‌زاده سروستانی؛ استاد مشاور: احمدعلی یوسفی
- دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت
- سال دفاع: ۱۴۰۳
چکیده
هدف از انجام این پژوهش ایجاد زیرساختی برای نظریه‌پردازی اسلامی در حوزه مالی شرکتی است. اما نظریه‌سازی اسلامی از دو مسیر قابل دستیابی است: یا باید به وسیله نوعی اجتهاد به سراغ منابع دینی رفت و یا اینکه با روش متفکرمحوری محتوای اندیشه‌ای یک مجتهد را مبنای نظریه‌پردازی قرار داد. «رساله شرکت مخمس»، نوشته آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی (ره)، یک نسخه طراحی‌شده برای مشارکت مالی مؤمنان مبتنی بر شریعت است که مبادی خود را از معارف دینی بازیافته و جهت تأمین اهداف برگرفته از اسلام ساخته شده است. در نتیجه این رساله، زمینه مساعدی را بر استخراج مؤلفه‌های نظری به منظور دستیابی به نظریه اسلامی مالی شرکتی فراهم کرده است. به این ترتیب، این پژوهش از منظر مالی به شرکت مخمس نظر انداخته تا الگوی مالی شرکتی را از طریق استخراج مبانی شرکت مخمس، توصیف موضوعات مختلف و پیشنهادهای عملیاتی آن در امور مالی شرکتی، بازشناسی کند. برای شناخت مبانی شرکت مخمس، از روش مرور نظام‌مند شش اثر معظم‌له استفاده شده؛ برای شناخت الگوی شرکت مخمس، از روش تحلیل مضمون و برای استخراج و ارائه پیشنهادهای کاربردی از آن الگو در امور مالی شرکتی، روش دلالت‌پژوهی به کار برده شده است. یافته‌های پژوهش در بخش مبانی، ۲۸ مبنای کلی و موضوعی را، ناظر به مبانی اعتقادی و ناظر به حوزه اقتصادی و مالی، تبیین کرده است. در بخش توصیف شرکت مخمس نیز دو سرفصل تحلیل توصیفی و فراتحلیل، به ترتیب ناظر به توصیفات جزء به جزء و ناظر به موضوعات فراگیر مبتنی بر کلیت شرکت مخمس، ارائه شده است. همچنین در بخش پیشنهادهای کاربردی نیز، با تکیه بر الگوی شرکت مخمس، نه پیشنهاد تدوین گردیده است. در نهایت اینکه برای ایجاد نظریه اسلامی مالی شرکتی، نیازمند مؤلفه‌های مختلفی هستیم که در این پژوهش مؤلفه‌هایی مانند مبانی و ارزش‌های نظری در حوزه مالی شرکتی، تدوین وظایف مبتنی بر آن مبانی در مشارکت مالی، شیوه اجرای مشارکت مالی و رسیدگی به وظایف مقرر، وجوه تمایز شرکت مخمس با مالی متعارف در ابعاد نظری و عملی یا نظری و کاربردی و… استخراج و ارائه شده است.
۱۰. مقایسه دیدگاه آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی و شهید مرتضی مطهری در خداشناسی فطری
- کارشناسی ارشد
- پدیدآور: حسن آدمو
- استاد راهنما: رضا آذریان
- جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی امام خمینی (ره) – مدرسه عالی حکمت و دین‌پژوهی
- سال دفاع: ۱۴۰۲
چکیده
در این بحث می‌خواهم خداشناسی فطری را از دیدگاه دو بزرگوار آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی و شهید مرتضی مطهری مقایسه کنم. در این بحث بعد از طی کردن چند مقدمه به اثبات واجب‌الوجود از راه دل از دیدگاه این دو بزرگوار می‌رسم. راه فطرت این است که شعور باطنی و کشش درونی بشر را به سوی خدا رهبری می‌نماید، به‌طوری که بدون هیچ دلیل و استدلالی، ناخودآگاه، خداخواه و خداجوی است. تئوری فطرت که به عنوان «برهان فطرت» در مذهب‌شناسی آیت‌الله شاه‌آبادی مطرح شده است، اولین بار از طرف ایشان و بعد از راه شاگردان مدرسه ایشان واصل ساحت ادبیات دینی امروز شده است. فرق دیدگاه شاه‌آبادی با دیگر باورکنندگان این تئوری این است که ایشان آن را به عنوان روشی عقلی برای اثبات مبدأ واجب‌الوجود استفاده کرده است و با استفاده از مبادی و مقدمات انسان‌شناسی، وجود‌شناسی و معرفت‌شناسی به برهان‌های فطری زیادی بر تثبیت واجب‌الوجود می‌رسد که یکی از آنها برهان فطرت عشق است. از دیدگاه شهید مطهری، تمام انسان‌ها از جمیع استعدادهای فطری برخوردارند؛ فرق ایشان در شدت و ضعف استعدادهاست. نیز استعدادهای فطری امکان رشد دارند؛ ولی نه کجراه و مریض می‌شوند و نه دگردیس، بلکه انسان است که از فطرت خود دور می‌شود. فطرت، زیربنای معارف الهی و گوهر مباحث انسان‌شناسی است؛ به این صورت که اگر بحث فطرت را از مباحث انسان‌شناسی حذف کنیم، همه بنای این علم فرومی‌ریزد و از این‌صورت است که استاد مطهّری فطرت را «ام‌المعارف مسائل انسانی» دانسته‌اند. در این بحث سعی می‌کنم با استفاده از نظرات این دو بزرگوار نقاط اشتراک و افتراق نگاه آن دو را بررسی کنم.
۱۱. مقایسه تطبیقی تربیت فطرت‌گرا و طبیعت‌گرا در دوره کودکی
- کارشناسی ارشد
- پدیدآور: نیلوفر نادری
- استاد راهنما: زهرا شعبانی
- استاد مشاور: ملیحه رجایی
- دانشکده رفاه، گروه علوم تربیتی
- سال دفاع: ۱۴۰۲
چکیده
بیان مسئله: این پژوهش به بررسی تفاوت‌های ماهوی میان فطرت و طبیعت در فرایند تربیت و تأثیر آنها بر رشد شخصیت انسان می‌پردازد. فطرت به عنوان آفرینشی الهی ویژگی‌های ذاتی و غیراکتسابی انسان را شامل می‌شود که مستلزم فعلیت و شکوفایی است، در حالی که طبیعت به عنوان واقعیت مادی و نظام کلی حاکم بر وجود انسان تلقی می‌شود. پژوهش حاضر با تأکید بر نظریات اندیشمندانی چون آیت‌الله شاه‌آبادی و ژان ژاک روسو، با هدف ایجاد رابطه‌ای معنادار بین فطرت‌گرایی و طبیعت‌گرایی، سعی در تحلیل روش‌های تربیتی موجود دارد. این تحلیل به بررسی روش‌های آموزشی چون روش مونته‌سوری و تأثیر آن بر رشد نورون‌های مغزی و ابعاد جسمانی، عقلانی و اخلاقی کودک می‌پردازد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که فطرت و طبیعت در تربیت کودک نه تنها باید در نظر گرفته شوند، بلکه توجه به تفاوت‌های آنها می‌تواند به بهبود فرایندهای تربیتی و شکوفایی قابلیت‌های فطری کمک کند. در نهایت، این پژوهش ضرورت یک رویکرد مستقل برای بررسی مفاهیم فطرت و طبیعت را در زمینه‌های تربیتی مورد تأکید قرار می‌دهد.
۱۲. الهیات فطرت مبتنی بر معناشناسی آن از منظر شهید مطهری و میرزا مهدی اصفهانی
- کارشناسی ارشد
- پدیدآور: محمد مهدی ریاحی
- استاد راهنما: محمد حسن یعقوبیان
- استاد مشاور: سید رضا قائمی رزکناری
- دانشگاه شهید مطهری، گروه حقوق
- سال دفاع: ۱۴۰۱
چکیده
فطرت یکی از موضوعات پربسامد در پژوهش‌های صورت‌گرفته پژوهشگران است و این موضوع از زوایای مختلفی مورد بررسی و تأمل قرار گرفته است، با بررسی‌های انجام‌شده که در این حوزه صورت گرفت، نگاهی تازه و بدیع نسبت به این موضوع حائز اهمیت به دست آمد که ثمرات معرفتی گوناگونی می‌توان از آن به دست آورد؛ از میان این دیدگاه‌ها دو نمونه که دارای اهمیت هستند جهت ثمرات معرفتی بیشتر انتخاب شد و مسئله اصلی نیز متمرکز بر الهیات فطرت تقریر شد. از این رو، این پژوهش درصدد بیان معناشناسی و تبارشناسی مفهوم فطرت از منظر شهید مطهری و میرزا مهدی اصفهانی است و بعد از بیان این مسأله، الهیاتی که با اضلاع مختلف، مبتنی بر آن در دیدگاه این دو متفکر شکل می‌گیرد را مورد بررسی قرار می‌دهد. چرا که هر دو از فطرت به عنوان یک مبنای بنیانی و ام‌المسائل سخن می‌گویند و چارچوبی معرفتی بر آن استوار می‌سازند. در واقع، از یک سو پیشینه و تبارشناسی آن مورد توجه قرار می‌گیرد و از دیگر سو، پسینه آن و دستاوردهای معرفتی‌اش دنبال می‌شود. لذا بعد از مشخص شدن معنای فطرت به عنوان مشاهده در عالم ذر یا گرایش قلبی و ریشه‌یابی آن، یکی به مباحث آیت‌الله شاه‌آبادی می‌رسد و دیگری تا معرفت ضروری سید ابن طاووس قابل رصد است و سپس خروجی معرفتی این معنا در الهیاتی که براساس آن شکل می‌گیرد را مشخص و بررسی می‌شود، چه اینکه هر کدام از این دو منظر، الهیاتی مبتنی بر آن معانی مدنظر را شکل می‌دهند و نوعی نظام اعتقادی، معرفتی و تربیتی را ارائه و طراحی می‌کنند. در پایان به مقایسه و داوری میان این دو معنا و الهیات مستخرج از آن پرداخته می‌شود و پسینه و نتایج هرکدام بررسی می‌شود که با اینکه هر دو نگرش، از فطرت آغاز می‌کنند و دغدغه احیاگری نگرش و تفکر دینی را دارند، اما در ادامه یکی به مراجعه مستقیم به متون و نصوص و نفی فلسفه، عرفان و معرفت بشری فرامی‌خواند و دیگری به عمق و فراتر رفتن از ظاهرگرایی و فلسفه و عرفان دعوت می‌کند.
۱۳. سیاست و حکومت در اندیشه و رفتار آیت‌الله شاه‌آبادی
- کارشناسی ارشد
- پدیدآورنده: محمدحسین شاه‌آبادی
- استاد راهنما: سید صادق حقیقت
- دانشگاه مفید
- سال دفاع: ۱۳۹۹
چکیده
در نگارش این رساله برای بررسی اندیشه‌ها، گفتارها و اقدامات آیت‌الله شاه‌آبادی، از روش اسکینر الهام گرفته شده است. اسکینر بر دو عنصر قصد و زمینه در بررسی آثار متفکران تأکید دارد و امکانات مناسبی برای تحلیل اندیشه ارائه می‌کند. زندگی آیت‌الله شاه‌آبادی در دوران پرالتهاب سال‌های پایانی حکومت قاجار و تأسیس پهلوی بوده است. جو سیاسی-اجتماعی ایران، جریانات فکری غالب و تحولات دوران مشروطه از مؤلفه‌های مهم این دوران می‌باشد. ایشان پیش از وقوع تحولات مشروطه ایران را ترک کرده و به منظور استفاده از درس آخوند خراسانی عازم نجف می‌شوند. بازگشت ایشان به ایران مربوط به دوران پسامشروطه و دوران به قدرت رسیدن رضاشاه پهلوی است. از جمله اقدامات مهم ایشان در این دوران آگاهی‌بخشی و مخالفت با رضاخان است. مبانی اندیشۀ ایشان به طور عمده در کتاب شذرات المعارف وجود دارد که این کتاب در زمان حیات ایشان (۱۳۲۵ش) منتشر شده است. نسخه خطی این کتاب مربوط به سال ۱۳۰۲ش می‌باشد. ایشان اخوت در جامعه اسلامی را همانند وجود قلب در بدن انسان می‌دانند که نتیجۀ آن در جامعه، ایجاد وفاق، اتحاد، تواضع و جوانمردی خواهد بود. لازمه ایجاد این چهار رکن، عمل به حقوق سه‌گانه مؤمنین نسبت به یکدیگر است.
اقدامات عملی ایشان نیز از موضوعاتی است که در حوزه آگاهی‌بخشی و مبارزاتی ایشان جایگاه مهمی دارد. چرا که ایشان دین اسلام را دین سیاسی می‌دانستند. از اقدامات متنوع ایشان می‌توان مبارزات سیاسی-اجتماعی، تربیت شاگردان، آگاهی‌بخشی عمومی، تأسیس مدرسه، تأسیس جلسات اخوت و احیای مساجد را نام برد.
۱۴. تبیین فلسفی تربیت فطرت‌مدار در دوره اول و دوم رشد (از تولد تا بلوغ) بر اساس رویکرد اسلامی با تأکید بر آراء آیت‌الله شاه‌آبادی
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی
- پدیدآور: فاطمه کارچانی
- استاد راهنما: علیرضا صادق‌زاده؛ استاد مشاور: محسن ایمانی
- سال دفاع: ۱۳۹۸
- چکیده
تربیت انسان‌ها از ابتدای خلقت مورد توجه بوده است. اهمیت این مسأله بدان جهت است که سعادت یا شقاوت هر انسانی به نحوه تربیت او برمی‌گردد. در این میان خداوند نعمت‌هایی در وجود انسان‌ها قرار داده است که کار تربیت را سهل‌تر می‌کند. یکی از این نعمت‌ها فطرت است که در وجود تمامی انسان‌ها قرار داده شده است. فطرت هر انسان، راهنمای خوبی برای اوست تا راه سعادت را به درستی تشخیص دهد و در آن پا نهد. اما مهم این است که چگونه از فطرت در تربیت بهره برده شود. از این رو در این پژوهش به دنبال این هستیم که به تربیتی فطرت‌مدار که بتواند همه‌شمول باشد دست یابیم. بعد از بررسی‌های لازم به این نتیجه رسیدیم که نظریه فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی از جامعیت و عمق بیشتری برخوردار است و کمتر به آن پرداخته شده است. از سوی دیگر نگاه این عالم بزرگ به فطرت، نگاه حداکثری است. یعنی برای انسان فطریاتی در نظر می‌گیرد و آن را به فطرت توحیدی محدود نمی‌کند. در نهایت به دنبال این هستیم تا با کمک نظریه فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی به تبیین چیستی، چرایی و چگونگی تربیت فطرت‌مدار در دوره اول و دوم رشد (از تولد تا بلوغ) بپردازیم. این تحقیق با روش استنتاجی صورت خواهد گرفت که در آن فرد مجموعه‌ای از گزاره‌های مفروض را مبنا قرار می‌دهد و آن را کاربردی می‌کند به نحوی که بتواند برای مسائل تعلیم و تربیت پاسخی فراهم آورد.
۱۵. تبیین فلسفه تربیت دینی مبتنی بر محبت از منظر آیت‌الله شاه‌آبادی و آیت‌الله جوادی آملی
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه تربیت مدرس
- پدیدآورنده: محمد صادق صبری
- استاد راهنما: علیرضا صادق‌زاده قمصری
- استاد مشاور: کاووس روحی برندق
- سال دفاع: ۱۳۹۶
- چکیده
در پژوهش حاضر به تبیین مبانی، اعم گزاره‌های توصیفی و تجویزی مربوط به تربیت دینی پرداخته و از این رهگذر به تبیین فلسفه «تربیت دینی مبتنی بر محبت» خواهیم رسید. به این ترتیب که چیستی تربیت دینی که اساس آن محبت به خدا و اولیای اوست را بررسی خواهیم کرد و چرایی این بحث در تربیت دینی را مورد مداقه قرار داده و به چگونگی آن می‌پردازیم. سؤالاتی که در این پژوهش به آنها خواهیم پرداخت عبارت‌اند از: ۱- با توجه به دیدگاه آیت‌الله شاه‌آبادی و آیت‌الله جوادی آملی چه مبانی برای تبیین فلسفه تربیت دینی مبتنی بر محبت می‌توان ارائه داد؟ ۲- با توجه به مبانی ارائه‌شده؛ الف) تربیت دینی مبتنی بر محبت چه تعریف و ویژگی‌هایی دارد؟ (چیستی تربیت دینی مبتنی بر محبت). ب) تربیت دینی مبتنی بر محبت چه ضرورت و اهدافی دارد؟ (چرایی تربیت دینی مبتنی بر محبت). ج) تربیت دینی مبتنی بر محبت چه اصول و ضوابطی دارد؟ (چگونگی تربیت دینی مبتنی بر محبت).
۱۶. چیستی، مؤلفه‌ها و مصادیق فطرت از دیدگاه ملاصدرا و شاه‌آبادی
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه معارف اسلامی قم، دانشکده مبانی نظری اسلام
- پدیدآور: میرمهدی میرسلام پورشریف
- استاد راهنما: علی شیروانی
- استاد مشاور: محمدمهدی گرجیان
- سال دفاع: ۱۳۹۴
- چکیده
فطرت انسانی حکایت از بعد ملکوتی و روحانی انسان دارد. تعالی انسان وابسته به رشد و کمال فطرتش می‌باشد و در اصل، فطرت لازمه وجودی انسان و غیرقابل انفکاک از حقیقت او بوده و بعد متعالی و به عبارت بهتر من متعالی انسان محسوب می‌شود. دو حکیم گرانقدر عالم اسلام، صدرالمتألهین و آیت‌الله شاه‌آبادی در آثار و تألیفات خویش به بررسی جوانب مختلف فطرت و امور فطری پرداخته‌اند و مؤلفه‌ها و ویژگی‌هایی برای امور فطری برشمرده‌اند از قبیل موهبتی و غیراکتسابی بودن، همگانی بودن، غیرقابل زوال و تبدیل بودن فطرت. البته در این بخش مؤلفه‌ها، حکیم شاه‌آبادی عوامل ده‌گانه‌ای را برشمرده است که موجب تضعیف فطرت می‌شود که در برخی از این عوامل با ملاصدرا مشترک هستند ولی برخی دیگر از ابتکارات خود ایشان می‌باشد. در وجود انسان گرایش‌های متعالی متعددی نهاده شده است که این گرایشات از من متعالی انسان نشأت گرفته است. با دقت نظر در آثار این دو حکیم متألّه به این نکته می‌رسیم که انسان دارای یک گرایش اصلی به نام کمال مطلق و تنفر از نقص است که این میل فطری موجب حرکت انسان در مسیر رشد و کمال می‌گردد. حب و بقاء، حب به آزادی و راحتی، میل به عشق، حقیقت‌جویی از دیگر گرایش‌های متعالی در وجود انسان است که از فطرت و نهاد اصیل وی برخواسته است. حکیم ملاصدرا و آیت‌الله شاه‌آبادی با استفاده از وجود – حب به کمال مطلق – و مصادیق آن به اثبات مبدأ و معاد پرداخته‌اند که نقش کلیدی در مجموعه معارف دینی را ایفا می‌کند. مطالب عمیق و عرفانی که حکیم شاه‌آبادی در باب فطرت و معرفت فطری دارند ریشه در مبانی فکری و اصول فلسفی ملاصدرا دارد گرچه برخی موارد – مثل میل به آزادی و راحتی نفس – از نوآوری‌ها و ابتکارات خود ایشان می‌باشد.
۱۷. تجربه عرفانی از دیدگاه عرفای متأخر شیعه
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی
- پدیدآورنده: عمار فوزی
- استاد راهنما: محمدتقی فعالی
- استاد مشاور: محمدباقر تحریری؛ ابوالفضل کیاشمشکی
- سال دفاع: ۱۳۹۴
- چکیده
نگارنده در سه فصل روش خاص هر یک از عارفان متأخر به ویژه امام خمینی، آیت‌الله سیدعلی قاضی، آیت‌الله میرزا محمدعلی شاه‌آبادی و علامه سیدمحمدحسین طباطبایی را در تبیین مسایل عرفانی و کشف و شهود عارفانه مطرح و در پایان، روش‌های بحث عرفانی آنها را با هم مقایسه کرده است. فصل اول به کلیاتی از بحث تجربه‌گرایی دینی و زمینه‌های تاریخی آن اختصاص دارد و دیدگاه‌های برخی فلاسفه غرب و بعضی از متکلمان مسلمان، مانند اشاعره، معتزله، جهمیه، حنابله، اهل حدیث و… نظریات متصوفه و عرفای مسلمان منعکس می‌گردد. آن‌گاه مبانی نظری تجربه دینی و تجربه عرفانی که طبق آن نوع خاصی از معرفت به وسیله کشف و شهود به دست می‌آید، که از عقل بالاتر بوده و با هیچ زبانی قابل وصف نیست، وصف گردیده و دیدگاه برخی عرفای متأخر در این زمینه بیان شده است. در فصل دوم با عنوان «مکاشفه» دیدگاه‌های آیت‌الله سیدعلی قاضی، میرزا محمدعلی شاه‌آبادی، علامه طباطبایی و امام خمینی در امکان مکاشفه، ارزش مکاشفه، اقسام مکاشفه، کیفیت مکاشفه، رابطه بین ریاضت و مکاشفه، معرفت‌زا بودن کشف و شهود عرفانی، رابطه فطرت و مکاشفه، رابطه معرفت نفس و مکاشفه، رابطه تهذیب اخلاقی و مکاشفه، نسبت بین عشق و عرفان و تجربه عرفانی و رابطه بین سلوک عرفانی و مکاشفه تبیین می‌گردد. در فصل سوم نوع نگرش این چهار دانشمند و عارف و روش خاص‌شان در عرفان نظری و عملی و نگاه ویژه آنان به تجربه عرفانی و مکاشفه با هم مقایسه می‌گردد.
۱۸. نظریه فطرت؛ با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی (ره) و مکتب تفکیک
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال
- پدیدآورنده: زهرا یحیی‌پور
- استاد راهنما: سیدحسین سجادی
- استاد مشاور: علی مرادخانی
- سال دفاع: ۱۳۹۴
۱۹. عرفان نظری در آثار مکتوب آیت‌الله شاه‌آبادی
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه آزاد اسلامی – واحد کرج
- پدیدآورنده: سلام الله کاظم خانی
- استاد راهنما: منیرالسادات پورطولمی
- استاد مشاور: علی مهدی‌زاده
- سال دفاع: ۱۳۹۳
۲۰. عرفان از دیدگاه عرفای معاصر میرزا جواد آقا ملکی تبریزی (در اسرار الصلاه) و علامه شاه‌آبادی (در رشحات‌البحار)
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه سمنان – دانشکده ادبیات و علوم انسانی
- نویسنده: فاطمه داغستانی
- استاد راهنما: عظیم حمزئیان
- استاد مشاور: قدرت‌الله خیاطیان
- سال دفاع: ۱۳۹۲
- چکیده
سؤالات مهمی که در این تحقیق مطرح بوده است عبارت‌اند از: ۱- این دو عارف در باب عرفان عملی چه مباحثی را در کتاب خود مطرح کرده‌اند؟ ۲- این دو عارف در باب عرفان نظری چه مباحثی را در کتاب خود مطرح کرده‌اند؟ ۳- اشتراکات و تفاوت‌هایی که این دو عارف در باب عرفان عملی و نظری دارند، چیست؟
۲۱. اخلاق عرفانی در مکتب آیت‌الله شاه‌آبادی (ره)
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه قم – دانشکده الهیات و معارف اسلامی
- نویسنده: مهدی دیناروند
- استاد راهنما: احمد عابدی ارانی
- استاد مشاور: عسکر دیرباز
- سال دفاع: ۱۳۹۲
- چکیده
این رساله به تبیین نظریه فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی پرداخته و به دیدگاه سایر متفکران در این راستا نیز اشاره‌ای داشته است. همچنین تلاش شده تا فطری بودن تمام ارکان و اجزاء دین (توحید، معاد، نبوت و امامت، اخلاق و احکام) مبتنی بر نظریه فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی (ره) مورد بحث و بررسی قرار گیرد و اثبات شود. همچنین به برخی از نتایج حاصل از این نظریه در حوزه‌های گوناگون دین و اخلاق، به خصوص عینیت دین و فطرت اشاره شده. در ادامه نگاه و روش خاص ایشان در سیر و سلوک عرفانی با توجه به داستان حضرت خضر (علیه السلام) و حضرت موسی (علیه السلام) مورد بررسی قرار گرفته است.
۲۲. عوالم هستی و مسیر حرکت انسان در آنها از منظر علامه طباطبایی و آیت‌الله شاه‌آبادی
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه قم – دانشکده الهیات و معارف اسلامی
- پدیدآورنده: محمد خادمی
- استاد راهنما: عسکر دیرباز
- استاد مشاور: احمد شاهرخی
- سال دفاع: ۱۳۹۲
- چکیده
این پایان‌نامه درصدد بررسی نقشه عوالم هستی و نسبت آنها با یکدیگر و همچنین نسبت انسان با عوالم و مسیر حرکت او در این مقیاس، بر اساس آراء علامه طباطبایی و آیت‌الله شاه‌آبادی است. علامه طباطبایی براساس قوس نزول و صعود انسان را از عالم مجردات دانسته که از عالم مثال گذشته و در عالم مادی ساکن شده و پس از این طی حرکت جوهری در قوس صعود همین عوالم را – در عین پیمودن عالم برزخ و قیامت – به سمت بالا می‌رود. اما آیت‌الله شاه‌آبادی پس از طرح قوس نزول، درمورد قوس صعود قائل به طی کردن زمین‌های هفتگانه و پس از آن، آسمان‌های (بواطن) هفتگانه می‌باشند، که این حرکت تشکیکی یا اشتدادی است.
۲۳. معرفت فطری از دیدگاه شیخ‌اشراق، آیت‌الله شاه‌آبادی (ره) و امام خمینی (ره)
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه قم – دانشکده الهیات و معارف اسلامی
- پدیدآورنده: مژگان فلاحی
- استاد راهنما: مهدیه السادات مستقیمی
- استاد مشاور: اقدس یزدی
- سال دفاع: ۱۳۹۱
- چکیده
از نظر شیخ‌اشراق معرفت فطری، معرفتی بدیهی، عمومی، یقینی و بی‌نیاز از استدلال است. از خصائص نظریه معرفت فطری در مکتب اشراق، این است که معرفت به محسوسات نیز، معرفتی فطری قلمداد می‌شود و تمامی معرفت‌های غیرفطری مبتنی بر معرفت فطری تلقی می‌شود. در دوران معاصر نظریه‌ی معرفت فطری آیت‌الله شاه‌آبادی (ره) که به «فیلسوف فطرت» اشتهار یافته‌اند نیز نقطه‌ی عطفی در نظریه‌پردازی پیرامون این مسئله محسوب می‌شود. برخی از شاخصه‌های مهم معرفت فطری از دیدگاه این اندیشمند عبارت است از: بدیهی بودن، عمومی بودن، تغییرناپذیری و خطاناپذیری. از جمله مصادیق معرفت فطری از نگاه ایشان: معرفت به خویشتن، معرفت به وجود خداوند و صفات او، معرفت به نبوت و ولایت و معرفت به معاد می‌باشد. آنچه که ایشان در این عرصه ارائه می‌نماید، نوآوری شگرفی است که نشان از توانمندی بالای این نوع معرفت و گستردگی مصادیق آن دارد. از نقاط برجستگی کار ایشان آن است که با بهره‌گیری از گرایش‌های فطری و قاعده‌های عقلی، فطری بودن برخی از معارف را اثبات نموده‌اند.
۲۴. سازگاری درونی و بیرونی اعتقاد به رجعت در فلسفه اسلامی
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه امام صادق علیه السلام – دانشکده الهیات و معارف اسلامی
- پدیدآورنده: محمد احمدی‌زاده
- استاد راهنما: سید حسن سعادت مصطفوی
- استاد مشاور: محمد کاظم فرقانی
- سال دفاع: ۱۳۹۱
- چکیده
اندکی از زعمای متأخر شیعه این مسأله را از لحاظ فلسفی و عقلی بررسی کرده و تلاش کرده‌اند تبیین و تصویری عقلانی از رجعت ارائه دهند. اما این تصاویر چه میزان با مبانی فلسفی ایشان سازگار است؟ از سوی دیگر این تصاویر چه میزان با رجعت برآمده از نصوص دینی سازگار است؟ سید ابوالحسن رفیعی قزوینی بر آن بوده تا هم تصویری عقلانی از رجعت صالحان ارائه نماید و هم رجعت مورد اعتقاد شیعه را باوری ضروری بنمایاند. فیض کاشانی و مرحوم شاه‌آبادی در تفسیر خود از رجعت مردگان، رجعت را به بدن برزخی و مثالی تصویر می‌کنند. مولی علی نوری رجعت را به بازگشت نفوس در قوس نزول بعد از قیامت کبری تعبیر می‌کند. علامه طباطبایی سعی می‌کند از طریق تمایز بین موت طبیعی و موت اخترامی از این پدیده دفع امتناع کند. تصویر سید ابوالحسن رفیعی قزوینی با مبانی فلسفه‌ی صدرایی او کاملاً سازگار نیست. اما به نظر می‌رسد تبیین‌های فیض کاشانی و حکیم شاه‌آبادی که ایشان نیز از پیروان حکمت متعالیه‌اند، با مبانی صدرایی سازگاری داشته باشد. تصاویر مولی علی نوری و علامه طباطبایی از رجعت که ایشان نیز هر دو صدرایی مسلکند با مبانی صدرایی سازگاری دارد. تبیین‌های رفیعی قزوینی، فیض کاشانی و حکیم شاه‌آبادی از رجعت حداکثر می‌تواند رجعت اولیاء خاص خدا – و نه سایرین را – تصویر کند.
۲۵. بررسی سیر تحول برهان فطرت در علم کلام امامیه با تأکید بر شبهات معاصر
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه قم – دانشکده الهیات و معارف اسلامی
- پدیدآورنده: نرجس لیریایی
- استاد راهنما: زهرا خزاعی راوی
- استاد مشاور: عسکر دیرباز
- سال دفاع: ۱۳۹۱
- چکیده
متکلمان متقدم، عموماً، فطرت را یکی از راه‌های عام و همگانی در خداشناسی با رویکرد شهودی مطرح کرده‌اند. ولی متکلمان متأخر، خصوصاً آیت‌الله شاه‌آبادی ـ رحمه الله ـ برهان بودن آن را نیز مطرح کرده‌اند. این برهان با استفاده از یکی از گرایش‌های درونی انسان همچون عشق به کمال یا امید به قدرتی برتر هنگام خطر، سامان می‌یابد. سپس از طریق تضایف یا اضافی بودن این امور، طرف دیگر آن، که وجود کمال یا قدرت مطلق است نتیجه می‌شود؛ و او جز خداوند نیست. لذا لازم است ابتدا امور فطری مورد مداقّه و توجه واقع شوند و ادله وجودشناختی فطرت بررسی شوند.
۲۶. اندیشه‌های سیاسی اجتماعی آیت‌الله العظمی شاه‌آبادی (ره)
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه امام صادق علیه‌السلام – دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی
- پدیدآور: هادی میرانی مقدم
- استاد راهنما: حسن مجیدی
- سال دفاع: ۱۳۹۰
- چکیده
فهم نسبت عرفان و فلسفه و سیاست؛ کلید درک منظومه فکری شماری از اندیشمندان مسلمان معاصر در ایران است. که تأثیر قابل توجهی بر شخصیت‌های زمانه خود داشته‌اند از جمله شخصیت‌های قابل توجه و کمتر شناخته‌شده در این عرصه آیت‌الله العظمی شاه‌آبادی استاد عرفان امام خمینی (ره) است. سؤال اصلی در این تحقیق آن است که اصول و ارکان اندیشه سیاسی و اجتماعی آیت‌الله شاه‌آبادی (ره) چیست؟ یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که از منظر آیت‌الله شاه‌آبادی «سیاست عبارت است از تدبیر در جریان مصالح نوعیه وضع از تحقق مفاسد آنها». دین، عبارت است از التزام به احکام که فطری نیز هستند. در شناخت مبادی اندیشه سیاسی آیت‌الله شاه‌آبادی این تحقیق نشان می‌دهد انسان دارای سه مرتبه حس، قلب و عقل است. اخلاق رابطه فرد را با خودش و خدا تنظیم می‌کند و ریشه همه اخلاق به خضوع در برابر کامل برمی‌گردد. عرفان در عمل عهده‌دار ارتقای سطح وجودی و معرفتی انسان است و قسمتی از دین شناخته می‌شود که مربوط به عقل و قلب است یعنی علوم معنوی مثل عرفان نظری، فلسفه و کلام (که در مورد اعتقادات و مراحل سیر و سلوک بحث می‌کنند) در کنار فقه (که بیان‌کننده حقوق در رفتار و اعمال است)، جنبه‌های وجودی انسان (شامل حس، قلب و عقل) را پوشش می‌دهند. هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی آیت‌الله شاه‌آبادی متأثر از حکمت متعالیه صدرالمتألهین و عرفان نظری ابن عربی است. بر اساس نظریه فطرت است که نیاز به دین معلوم می‌شود و در دل دین است که نیازهای عوالم سلسله مراتبی وجود و مراتب ادراکی انسان در تمام آنها پاسخ داده می‌شود و نیاز به نبوت، وحی، ختم نبوت و نیاز به ولایت و قوانین و دستورات دینی و بعد در دوره غیبت ولایت فقیه تبیین می‌شود و در ادامه ظهور معصوم. که تمام این مباحث از «کشفیات فطرت» است.
۲۷. بررسی نقش جایگاه خداشناسی فطری از دیدگاه حکمت متعالیه
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه زنجان – دانشکده ادبیات و علوم انسانی
- پدیدآورنده: زهرا ملایی
- استاد راهنما: مریم خوشدل روحانی
- استاد مشاور: عباس یزدانی
- سال دفاع: ۱۳۹۰
- چکیده
برخی حکمای حکمت متعالیه بر پایه ادراکات فطری و یا گرایش‌های فطری برهان‌هایی بر اثبات وجود خداوند تبیین کرده‌اند. ملاصدرا خود با توجه به گرایش عشق به کمال‌طلبی و امید داشتن در شدائد این مسیر را پیموده است. علامه طباطبایی از طریق علم حضوری ممکنات و ربط وجودی‌شان و استناد به آیه میثاق و گرایش امید در سختی‌ها برهانی فطری را اقامه کرده است. آیت‌الله شاه‌آبادی نیز با ارائه برهان فطرت عشق به نظریه جدیدی در زمینه فطرت دست یافته است.
۲۸. نظریه‌های اقتصادی – سیاسی آیت‌الله شاه‌آبادی (ره)
- کارشناسی ارشد
- دانشگاه: دانشگاه امام صادق (ع)
- سیدمحمدرضا رضی بهابادی
- استاد راهنما: غلامرضا مصباحی مقدم
- استاد مشاور: حسین عیوضلو – نورالله شاه‌آبادی
- سال دفاع: ۱۳۸۹
۲۹. زندگی‌نامه حضرت آیت‌الله العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی
- کارشناسی (سطح ۲ حوزه)
- مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران
- پدیدآورنده: زهره شاه‌آبادی
- استاد راهنما: آیت‌الله نصرالله شاه‌آبادی
- سال دفاع: ۱۳۸۳
- چکیده
این پایان‌نامه در چهار بخش تنظیم شده است. بخش اول به حیات فردی ایشان، بخش دوم به حیات علمی، بخش سوم، حیات عملی و اجتماعی و در بخش چهارم و پایانی به معارف برگرفته از مباحث علمی ایشان پرداخته شده است.