معرفی رساله الکشف و الرساله

در گزارش‌های پیشین از آثار آیت‌الله شاه‌آبادی (رک. کتاب استادزاده، ۷۳) به رساله‌ای «در باب نبوت عامه و خاصه» اشاره شده بود. در پی‌جویی‌های اخیر، رساله نسبتاً مفصلی (۱۴۱ صفحه خطی) به دست آمد که مؤلف، تعدادی از آیات نبوت را از قرآن کریم انتخاب کرده و توضیحاتی پیرامون آنها داده‌اند. احتمال دارد این رساله دست‌مایه اولیه‌ای برای تدوین کتابی در این باب بوده باشد و شاید همان رساله‌ای باشد که پیش‌تر با نام نبوت عامه و خاصه شناخته شده بود.

به نظر می‌رسد این رساله ناقص مانده است و مؤلف قصد آن را داشته تا آیات دیگری را نیز اضافه نماید. رساله موجود، دارای هفت فصل است:

فصل اول ده آیه منتخب درباره نبوت و رسالت است. در هر آیه به تناسب، به چند مطلب اشاره شده است. در ضمن بحث تفسیری از این آیات به مباحثی مانند نبوت عامه و وجوب ارسال پیامبر، نبوت خاصه پیامبران، بحث اعجاز و ادعای پیامبری، کمال انسانیت و نسبت آن با نبوت، بازگشت امت به جاهلیت پس از رحلت پیامبر اکرم، کیفیت نزول ملائکه برای نصرت پیامبر، ابوت روحانی پیامبر، مراتب نبوت، مقامات انسانیت و معنای شاهدیت پیامبر اشاره شده است.

در فصل دوم سوره مبارکه ضحی تفسیر شده است.

در فصل سوم سوره مبارکه انشراح شرح داده شده و مراتب سلوک روحانی پیامبر بر اساس آیات این سوره بیان گردیده است.

در فصل چهارم آیاتی از سوره مبارکه یس مورد شرح و توضیح قرار گرفته است. از جمله مطالبی که در ضمن تفسیر آیات این سوره بیان شده می‌توان به تحقیقی درباره حروف مقطعه قرآنی، نحوه معیت و همراهی قرآن و عترت، بیان شرح احوال و معرفت حبیب نجار، ذکر تفاوت‌های جنت ملکوت و جبروتی می‌توان اشاره کرد.

در فصل پنجم آیات سوره مبارکه مزمل در ضمن نه مطلب، تفسیر شده است. توضیحاتی درباره ناشئه اللیل، مراتب حضور قلب، مقام انعام الهی، شرایط معاشرت پیامبر از جمله این مطالب است.

فصل ششم با نام «الباب الرابع من ابواب القرآن» نام‌گذاری شده است و در ضمن آن نیز آیات مرتبط دیگری تفسیر شده است.

فصل هفتم نیز به تفسیر برخی آیات مرتبط با نبوت حضرت ختمی‌مرتب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اختصاص یافته است. در این فصل نیز هشت آیه و در ضمن هر آیه نکاتی با عنوان «المطلب» شماره‌گذاری و بیان شده است. برخی از نکات بیان شده در این فصل عبارت‌اند از: تبیینی از بهشت، حقیقت عصیان، منصب رسالت و مواردی دیگر.

این رساله پس از تصحیح، به همراه ترجمه آن، در سال ۱۴۰۱ شمسی از سوی «بنیاد علوم و معارف اسلامی» منتشر شده است.